ΕΙΔΗΣΕΙΣ

Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει «αυτόματο πιλότο»

Οι επιστήμονες επιβεβαιώνουν ότι ο ανθρώπινος εγκέφαλος διαθέτει «αυτόματο πιλότο»

Επιστήμονες στη Βρετανία, με επικεφαλής έναν Έλληνα, βρήκαν ότι ένα εγκεφαλικό κύκλωμα που σχετίζεται με την ονειροπόληση παίζει ρόλο-κλειδί στο να επιτρέπει σε έναν άνθρωπο να εκτελεί διάφορες εργασίες ρουτίνας –όπως π.χ. να οδηγεί μέχρι το σπίτι του ή να δένει τα κορδόνια των παπουτσιών του– χωρίς να τις σκέφτεται, σαν να βρίσκεται στον «αυτόματο πιλότο».

Οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κέιμπριτζ, με επικεφαλής τον νευροεπιστήμονα δρα Εμμανουήλ Σταματάκη του Τμήματος Ιατρικής, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), μελέτησαν τους εγκεφάλους 28 εθελοντών με λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), με τη βοήθεια ενός παιχνιδιού σε υπολογιστή.

Διαπιστώθηκε ότι το λεγόμενο «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας» (default mode network), το οποίο για πρώτη φορά είχε ανακαλυφθεί από Αμερικανούς επιστήμονες το 2001, παίζει σημαντικό ρόλο ως αυτόματος πιλότος όταν ένας άνθρωπος έχει πια εξοικειωθεί με μια εργασία.

Οι επιστήμονες είχαν διαπιστώσει στο παρελθόν ότι το εν λόγω δίκτυο, το οποίο αποτελείται από διάσπαρτες περιοχές του εγκεφάλου, είναι πιο ενεργό όταν κανείς δεν κάνει τίποτε και απλώς αναπαύεται –γι’ αυτό και ονομάστηκε «δίκτυο ονειροπόλησης».

bigstock Human brain being formed by pa 174888361

Κατά καιρούς οι επιστήμονες συσχέτισαν αυτό το εγκεφαλικό δίκτυο και με άλλα πράγματα, όπως την αναδρομή στο παρελθόν, τον σχεδιασμό του μέλλοντος και τη δημιουργικότητα. Η διαταραχή στο «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας» έχει συσχετιστεί με τη νόσο Αλτσχάιμερ, τη σχιζοφρένεια, τη διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ) κ.ά.

Τώρα, για πρώτη φορά, γίνεται αντιληπτό ότι το δίκτυο δεν λειτουργεί μόνο στο «φόντο» του εγκεφάλου, αλλά αναλαμβάνει συχνά πρωταγωνιστικό ρόλο όταν ο άνθρωπος κάνει εργασίες ρουτίνας. Αποτελεί στην ουσία τον αυτόματο πιλότο, που επιτρέπει να λαμβάνουμε γρήγορες και σωστές αποφάσεις, όταν π.χ. κανείς περπατά από τον σταθμό του μετρό έως το σπίτι ή τη δουλειά του σχεδόν αυτόματα, χωρίς να σκέφτεται συνειδητά τη γνώριμη πια διαδρομή. Με τον τρόπο αυτόν, ο εγκέφαλος εξοικονομεί χρόνο και ενέργεια.

Αυτό πιθανώς εξηγεί γιατί όταν κανείς παύει να κάνει κάτι αυτόματα, αλλά αρχίζει να το σκέφτεται συνειδητά (π.χ. τα βήματά του σε έναν χορό), τότε δυσκολεύεται περισσότερο να το κάνει σωστά. Οι ερευνητές θεωρούν μάλιστα πιθανό ότι είναι εφικτό να εκπαιδεύσει κανείς τον «αυτόματο πιλότο» του, π.χ. μέσω νευροανάδρασης.

Η νέα ανακάλυψη υποστηρίζει τη θεωρία του νομπελίστα ψυχολόγου Ντάνιελ Κάνεμαν, την οποία παρουσίασε στο βιβλίο του «Σκέψη γρήγορη και αργή» (έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά), ότι υπάρχουν στον νου μας δύο συστήματα που μας βοηθούν στη λήψη των αποφάσεων: ένα αργό ορθολογικό σύστημα που παίρνει υπολογισμένες αποφάσεις και ένα γρήγορο διαισθητικό σύστημα, το οποίο μπορεί να σχετίζεται με τον αυτόματο πιλότο, δηλαδή το «δίκτυο αυτόματης λειτουργίας».

Οι ερευνητές πιστεύουν ότι η έρευνά τους θα ρίξει περισσότερο φως σε διάφορα πράγματα: από τις συνέπειες των τραυματισμών στον εγκέφαλο έως τις ψυχικές διαταραχές (κατάθλιψη, ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, εθισμοί) και την επίδραση των αναισθητικών φαρμάκων στον εγκέφαλο.

Ο Ε. Σταματάκης είναι επικεφαλής της διεπιστημονικής ερευνητικής Ομάδας Απεικόνισης Γνωστικών Λειτουργιών και Συνείδησης, στο Τμήμα Αναισθησιολογίας της Σχολής Κλινικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κέιμπριτζ, έχοντας ειδικευτεί στο πεδίο της γνωστικής και κλινικής νευροαπεικόνισης.

Διαβάστε επίσης:

Θέλετε «κοφτερό» μυαλό μέχρι τα γεράματα; Ακολουθήστε τις 7 συμβουλές των ειδικών

Ο χυμός παντζάρι κρατά τον εγκέφαλο νέο!

Ο χορός «σβήνει» τα σημάδια της γήρανσης από τον εγκέφαλο

ΕΦΗΜΕΡΙΕΣ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΑ

Ρωτήστε τον γιατρό