Εμβολιασμός παιδιών: Κρίσιμες καθυστερήσεις αποκαλύπτει μελέτη του ΕΟΔΥ

Σημαντικές καθυστερήσεις στη χορήγηση των παιδικών εμβολίων στην Ελλάδα αποκαλύπτει μελέτη του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), που ολοκληρώθηκε το 2024. Τα ευρήματα δείχνουν ότι χιλιάδες παιδιά εμβολιάζονται μεν, αλλά όχι στον προβλεπόμενο χρόνο, γεγονός που δημιουργεί «παράθυρα» ευαλωτότητας απέναντι σε σοβαρά και ιδιαίτερα μεταδοτικά νοσήματα, όπως η ιλαρά.

Τα στοιχεία προκύπτουν από την πρώτη μελέτη του ΕΟΔΥ που αξιοποίησε δεδομένα ιατρικών συνταγών εμβολίων τα οποία εκτελέστηκαν την περίοδο 2018–2024, βάσει της ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ. Αν και από το 2022 έχει τεθεί σε εφαρμογή το Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών Παιδιών και Εφήβων, η μη πλήρης καταγραφή δεδομένων οδήγησε τους ερευνητές στην επιλογή διοικητικών πηγών, μια μεθοδολογία που χρησιμοποιείται διεθνώς και θεωρείται αξιόπιστη για την εκτίμηση της εμβολιαστικής κάλυψης.

Η μελέτη αφορούσε παιδιά που γεννήθηκαν από το 2018 έως το 2022 και εξέτασε την εμβολιαστική κάλυψη και τον έγκαιρο εμβολιασμό για τα εμβόλια που χορηγούνται κατά τη βρεφική και νηπιακή ηλικία, σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών. Συνολικά αναλύθηκαν δεδομένα περίπου 401.000 παιδιών. Από την ανάλυση αφαιρέθηκαν παιδιά που απέκτησαν ΑΜΚΑ μετά τον πρώτο χρόνο ζωής τους, παιδιά που γεννήθηκαν εκτός Ελλάδας, καθώς ενδέχεται να είχαν εμβολιαστεί νωρίτερα, αλλά και παιδιά ασφαλισμένα σε ταμεία που μέχρι το 2020 δεν είχαν ενσωματωθεί πλήρως στο σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης της ΗΔΙΚΑ.

Ως εμβολιαστική κάλυψη ορίστηκε το ποσοστό των παιδιών που είχαν λάβει όλες τις συνιστώμενες δόσεις για το εκάστοτε εμβόλιο σε δύο χρονικά σημεία: έως την ηλικία των δύο ετών και έως το τέλος της περιόδου παρακολούθησης (τέλη 2024). Παράλληλα, υπολογίστηκε η πλήρης εμβολιαστική κάλυψη έως τους 24 μήνες, ως ο συνδυασμός επτά βασικών εμβολίων.

Τα αποτελέσματα της μελέτης

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της μελέτης, τα οποία παρουσιάστηκαν στην πρόσφατη εκδήλωση του ΕΟΔΥ «Επίκαιρα θέματα δημόσιας υγείας», ποσοστά εμβολιασμού άνω του 90% καταγράφηκαν για τις τρεις δόσεις του εμβολίου διφθερίτιδας–τετάνου–κοκκύτη–πολιομυελίτιδας–αιμόφιλου (DTPa-IPV-Hib), για το εμβόλιο μηνιγγιτιδόκοκκου οροομάδας C (MenC), καθώς και για τις τρεις δόσεις του εμβολίου ηπατίτιδας Β (HepB). Ωστόσο, η εικόνα αλλάζει αισθητά όταν εξετάζεται η έγκαιρη χορήγηση των δόσεων που προβλέπονται μετά τον 15ο μήνα ζωής.

Ειδικότερα, η τέταρτη δόση του συνδυαστικού εμβολίου DTPa-IPV-Hib είχε χορηγηθεί εγκαίρως μόλις στο 72% των παιδιών, ενώ η εμβολιαστική κάλυψη για τη συγκεκριμένη δόση στους 24 μήνες στο 78%. Αν και το ποσοστό αυτό αυξανόταν κατά περίπου 5% μέχρι το τέλος του 2024, η καθυστέρηση θεωρείται κρίσιμη από πλευράς δημόσιας υγείας. Αντίστοιχα, για το εμβόλιο έναντι του πνευμονιόκοκκου (PCV), ο έγκαιρος εμβολιασμός με τρεις δόσεις δεν ξεπερνούσε το 77%.

Το 2022, στην ηλικία των 24 μηνών, περίπου το 73% των παιδιών είχε λάβει μία δόση εμβολίου για την ανεμοβλογιά (Var), ενώ το 88% είχε εμβολιαστεί με τρεις δόσεις έναντι του πνευμονιόκοκκου (PCV) και με το εμβόλιο ιλαράς–ερυθράς–παρωτίτιδας (MMR). Το MMR, ωστόσο, ξεπερνούσε το 90% μέχρι το τέλος της περιόδου παρακολούθησης, επιβεβαιώνοντας ότι η τελική κάλυψη συχνά επιτυγχάνεται με καθυστέρηση.

Συνολικά, στους 24 μήνες ζωής, μόλις το 68,3% των παιδιών είχε λάβει και τα επτά συνιστώμενα εμβόλια, ενώ μόνο τα μισά από αυτά είχαν εμβολιαστεί έγκαιρα. Την ίδια στιγμή, το 2,4% των παιδιών παρέμενε πλήρως ανεμβολίαστο.

Απόκλιση από τους στόχους του ΠΟΥ

Τα ποσοστά αυτά υπολείπονται των στόχων που έχει θέσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), οι οποίοι υπερβαίνουν το 90%, ιδίως για εξαιρετικά μεταδοτικά νοσήματα όπως η ιλαρά.

«Με βάση αυτά τα αποτελέσματα, ο ΕΟΔΥ προέβη άμεσα σε ενέργειες ώστε να υπενθυμίσει την αξία των εμβολίων, να τονίσει την αποτελεσματικότητα και την ασφάλειά τους και να επιστήσει την προσοχή τόσο στους παιδιάτρους όσο και στο κοινό για τη σημασία του έγκαιρου εμβολιασμού», ανέφερε η προϊσταμένη του Τμήματος Νοσημάτων που Προλαμβάνονται με Εμβολιασμό του ΕΟΔΥ, παιδίατρος, Στέλλα Βορρέ, παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της μελέτης. Παράλληλα, επεσήμανε τη δημιουργία του γραφείου για την αντιμετώπιση των ψευδών ειδήσεων κατά των εμβολίων, καθώς και την υλοποίηση στοχευμένων δράσεων για την αύξηση της εμβολιαστικής κάλυψης σε ευάλωτους πληθυσμούς, όπως οι Ρομά και οι μετανάστες, από το 2024.

Σημειώνεται ότι ο ΕΟΔΥ σχεδιάζει να προχωρήσει στην καταγραφή της εμβολιαστικής κάλυψης και στον ενήλικο πληθυσμό, μόλις παραχωρηθούν τα σχετικά στοιχεία από την ΗΔΙΚΑ.