Διπλασιάστηκαν οι ασθενείς που λαμβάνουν φάρμακα μέσω ΙΦΕΤ - Εισαγωγές 219 νέων σκευασμάτων

Σημαντική διεύρυνση της πρόσβασης σε θεραπείες μέσω του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) σημειώνεται τα τελευταία δύο χρόνια, καθώς διπλασιάστηκαν οι ασθενείς που εξυπηρετεί. Το 91% αυτών αφορούν ατομικές εισαγωγές, με σημαντικές μειώσεις να καταγράφονται στους χρόνους αναμονής. Τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι ενισχύεται η πρόσβαση των ασθενών σε αναγκαία φάρμακα, ωστόσο αναδεικνύουν ταυτόχρονα τη μετατόπιση του ρόλου του Ινστιτούτου, από μηχανισμό έκτακτης υποστήριξης, σε φορέα με ολοένα και πιο συστηματική παρουσία στην ίδια τη φαρμακευτική τροφοδοσία της χώρας.

Είναι χαρακτηριστικό ότι την τελευταία διετία εισήχθησαν στη χώρα συνολικά 219 νέα φάρμακα μέσω του ΙΦΕΤ, εκ των οποίων τα 160 ήταν καινοτόμες θεραπείες που είχαν λάβει πρόσφατα έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) ή τον Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA). Σημαντικό είναι το γεγονός ότι σε αρκετές περιπτώσεις, η διάθεσή τους στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε σε λιγότερο από δύο μήνες από την έγκριση των διεθνών ρυθμιστικών αρχών, μειώνοντας αισθητά την καθυστέρηση πρόσβασης που παραδοσιακά παρατηρείται σε μικρότερες αγορές. Πρόκειται κυρίως για εξειδικευμένα ή «ορφανά» φάρμακα που απευθύνονται σε μικρούς πληθυσμούς ασθενών, όπου συχνά δεν υπάρχει άλλη θεραπευτική επιλογή.

Σήμερα διακινούνται μέσω του ΙΦΕΤ πάνω από 850 διαφορετικά σκευάσματα. Το 2025 καταγράφηκε διπλασιασμός των εντολών έκτακτης εισαγωγής λόγω διακοπής κυκλοφορίας φαρμάκων, καθιστώντας το Ινστιτούτο είναι βασική πύλη πρόσβασης σε αυτά. Παράλληλα, κατέστη δυνατή η πρόσβαση σε περισσότερα από 50 νέα φάρμακα που διέθεταν έγκριση μόνο από τον FDA και δεν αποζημιώνονταν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, καλύπτοντας επείγουσες θεραπευτικές ανάγκες ασθενών με σοβαρές παθήσεις. Οι συγκεκριμένες θεραπείες παραδόθηκαν σε διάστημα 30 έως 45 ημερών.

Τα παραπάνω στοιχεία έδωσε στη δημοσιότητα η διευθύνουσα σύμβουλος του ΙΦΕΤ, Ελευθερία Τοκατλίδη, σε ετήσια εκδήλωση του Ινστιτούτου.

Μείωση ελλείψεων, αναμονών και τιμών

Σημαντικές εξελίξεις καταγράφονται και στο πεδίο των ελλείψεων, καθώς το προηγούμενο έτος τα σκευάσματα με οριακό ή μηδενικό απόθεμα μειώθηκαν σε μόλις 8, έναντι 112 το 2023, γεγονός που αποδίδεται από τη διοίκηση στην ανάπτυξη στρατηγικών αποθεμάτων και στον καλύτερο προγραμματισμό προμηθειών.

Ο χρόνος αναμονής για τους ασθενείς περιορίστηκε σημαντικά, πέφτοντας στις 7–10 ημέρες, όταν στο παρελθόν μπορούσε να φτάσει ακόμη και τους 4 μήνες.

Το 69% των φαρμάκων που διακινήθηκαν αφορούσε ορφανά σκευάσματα, συνολικής αξίας περίπου 280 εκατ. ευρώ, έναντι 96 εκατ. ευρώ το 2024. Η αύξηση αυτή αντανακλά τόσο τη διεύρυνση των διαθέσιμων θεραπειών διεθνώς όσο και την ενίσχυση του μηχανισμού έκτακτης εισαγωγής τους στη χώρα.

Παρά την αύξηση του όγκου, καταγράφηκε μεσοσταθμική μείωση τιμών άνω του 18% την περίοδο 2024–2025, γεγονός που μεταφράζεται σε συνολικό όφελος περίπου 78 εκατ. ευρώ για το σύστημα υγείας. Η εξοικονόμηση αποδίδεται στη διεύρυνση του δικτύου συνεργασιών με περισσότερους από 215 διαπιστευμένους προμηθευτές και στη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων πρόβλεψης ζήτησης και διαγωνιστικών διαδικασιών.

Παρόλα αυτά, η αυξανόμενη δαπάνη που συνδέεται με τις εισαγωγές φαρμάκων συνεχίζει να αποτελεί φλέγον ζήτημα για τη φαρμακοβιομηχανία, με εκπροσώπους του κλάδου να επισημαίνουν ότι το ΙΦΕΤ εξελίσσεται στη μεγαλύτερη φαρμακευτική εταιρεία της χώρας. Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έχει προαναγγείλει σχετική ρύθμιση, ώστε φάρμακα που εισάγονται για μεγάλο χρονικό διάστημα μέσω του Ινστιτούτου να εντάσσονται στο μηχανισμό αυτόματων επιστροφών (clawback), μεταφέροντας μέρος της ευθύνης διάθεσης στις ίδιες τις εταιρείες.

Νέα ψηφιακά εργαλεία

Κομβικής σημασίας θεωρείται η λειτουργία της νέας πλατφόρμας δυναμικού συστήματος αγορών, που τέθηκε σε εφαρμογή την 1η Ιουνίου 2025, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τον ανταγωνισμό στις προμήθειες. Μέσω αυτής, το Ινστιτούτο επιδιώκει καλύτερη διαπραγματευτική ισχύ και προμήθειες σε τιμές που προσεγγίζουν τις χαμηλότερες ευρωπαϊκές.

Παράλληλα αναπτύσσεται νέα ψηφιακή υπηρεσία για τους ασθενείς, μέσω της οποίας θα μπορούν να παρακολουθούν ηλεκτρονικά την πορεία της συνταγογράφησης και της εισαγωγής της θεραπείας τους από το σπίτι, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία και την ανάγκη φυσικής παρουσίας σε υπηρεσίες υγείας.

Για το 2026, οι βασικοί στόχοι του ΙΦΕΤ περιλαμβάνουν τον πλήρη μηδενισμό των κρίσιμων ελλείψεων, την ακόμη ταχύτερη πρόσβαση σε νέες θεραπείες, την περαιτέρω ενίσχυση της παραγωγικής και ψηφιακής υποδομής και την καθολική λειτουργία των ηλεκτρονικών υπηρεσιών προς τους ασθενείς.