Κότσι: Τι ρόλο παίζει ο τύπος του ποδιού - Το μηλόξυδο και άλλοι μύθοι για τη θεραπεία του

Ο «βλαισός μέγας δάκτυλος», το λεγόμενο κότσι, αποτελεί την πιο συχνή παραμόρφωση του μυοσκελετικού συστήματος και ταλαιπωρεί τα πόδια των ανθρώπων από την αρχαιότητα. Αρχαιολογικά ευρήματα υποδεικνύουν την παρουσία τους, από την προϊστορική Αγγλία μέχρι την αρχαία Αίγυπτο, σε αιγυπτιακές μούμιες με οστέινες προεξοχές.

Η συχνότητα αυτής της παραμόρφωσης φαίνεται να αυξάνεται σημαντικά μετά τον Μεσαίωνα: σε ταφικά ευρήματα του 14ου και 15ου αιώνα μ.Χ. στην περιοχή του Κέιμπριτζ της Αγγλίας, το κότσι εμφανίζεται στο 27% των σκελετικών στοιχείων, ενώ τους προηγούμενους αιώνες εμφανιζόταν μόλις στο 6%. Ποιος είναι ο πιθανός «ένοχος»; Οι ερευνητές αποδίδουν τη διαφορά, στην καθιέρωση των χαρακτηριστικών μεσαιωνικών παπουτσιών "poulaine", που ήταν δερμάτινα υποδήματα με μακριά μυτερή άκρη.

Αλλά γιατί μόνο οι άνθρωποι εμφανίζουν αυτή την παραμόρφωση και πώς τα πόδια μας ανέπτυξαν ένα από τα πιο συνηθισμένα τους προβλήματα - που εξακολουθεί να προβληματίζει τους επιστήμονες;

Τι είναι τα κότσια;

Το κότσι είναι μια διόγκωση στην άκρη του πρώτου μεταταρσίου στη βάση του πρώτου δαχτύλου, εκεί που το δάχτυλο ενώνεται με το υπόλοιπο πόδι. Συνήθως το μεγάλο δάχτυλο γέρνει προς τα υπόλοιπα δάχτυλα, το πόδι έχει την τάση να απλώνει με την πάροδο της ηλικίας, με αποτέλεσμα το μπροστινό μέρος να γίνεται φαρδύτερο και η άρθρωση του μεγάλου δακτύλου αρχίζει να προεξέχει στο πλάι.

Αυτή η κακή ευθυγράμμιση επηρεάζει και τα άλλα δάχτυλα, οδηγώντας σε νευρικό πόνο, μούδιασμα, φλεγμονή του δέρματος, πρήξιμο και ερυθρότητα. Μπορεί ακόμη και να προκαλέσει άλλες δυσπλασίες στα πόδια, όπως κάλους και κύρτωση στα δάχτυλα.

Σήμερα, τα κότσια είναι μια από τις πιο συχνές παθήσεις των ποδιών στον άνθρωπο. Αν και οι εκτιμήσεις για τη συχνότητά τους ποικίλλουν, φαίνεται να επηρεάζουν περίπου το ένα τέταρτο του σύγχρονου ενήλικου πληθυσμού, εμφανιζόμενα συχνότερα σε γυναίκες και άτομα άνω των 65 ετών.

Οι περισσότερες περιπτώσεις είναι ήπιες ή δεν παρουσιάζουν επώδυνα συμπτώματα. Μπορούν, όμως, να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής, να περιορίσουν την κινητικότητα και να οδηγήσουν σε χρόνιο πόνο, ακόμα και πτώσεις.

Αιτίες εμφάνισης

Μερικοί επιστήμονες αποδίδουν την εμφάνιση αυτής της παραμόρφωσης στη μοναδική δομή του ανθρώπινου ποδιού. Σε μια μελέτη του 2017, οι ερευνητές εξέτασαν τη δομή και τη λειτουργία των μεταταρσικών οστών των ανθρώπων, των χιμπατζήδων και των γορίλων σε μουσειακές συλλογές.

Σε σύγκριση με τα πρωτεύοντα ξαδέρφια μας, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι άνθρωποι εμφανίζουν μια «σημαντική αναδιοργάνωση» του μεγάλου δακτύλου του ποδιού. Ενώ τα πρωτεύοντα χρησιμοποιούν το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού τους για να πιάσουν αντικείμενα πχ. καρπούς, όλα τα ανθρώπινα δάχτυλα έρχονται σε επαφή με το έδαφος και με την αυξανόμενη πίεση το μεγάλο δάχτυλο του ανθρώπινου ποδιού μπορεί να κυριαρχήσει έναντι των μυών, των τενόντων και των συνδέσμων που το περιβάλλουν, φεύγοντας από τη θέση του και δημιουργώντας κότσι.

Οι ερευνητές, ωστόσο, δεν έχουν αποσαφηνίσει τις ακριβείς αιτίες εμφάνισης της παραμόρφωσης. Η κληρονομικότητα φαίνεται να παίζει ρόλο. Μια μελέτη του 2007 σε 350 άτομα με επώδυνο κότσι, διαπίστωσε ότι το 90% είχε οικογενειακό ιστορικό που απλωνόταν σε τρεις γενιές.

«Η δεύτερη πιο συχνή αιτία είναι ο τύπος του ποδιού», υποστηρίζει ο ποδίατρος - χειρουργόςTimothy Miller (DPM), μιλώντας στο "National Geographic". Τα άτομα με μικρή καμάρα στο πέλμα είναι πιο επιρρεπή να εμφανίσουν κότσι, λόγω χαλάρωσης στους συνδέσμους και τους μύες που περιβάλλουν το μεγάλο δάχτυλο του ποδιού.

Μπορούν τα υποδήματα να προκαλέσουν κι αυτά κότσι; Σίγουρα, λέει ο Miller. «Ήμασταν φτιαγμένοι για να περπατάμε σε γρασίδι και μαλακές επιφάνειες. Σήμερα, περπατάμε σε σκληρά δάπεδα και τσιμέντο, και πολλά παπούτσια δεν είναι καθόλου ανατομικά» εξηγεί.

Όταν φοράμε μη ανατομικά παπούτσια, τα πόδια μας προσαρμόζονται σε κακή θέση, σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τους γοφούς και την πλάτη, για να βελτιωθεί η στάση του σώματος. Έτσι, γίνονται πιο ευάλωττα σε κάλους, κότσια και άλλες παραμορφώσεις των ποδιών.

Θεραπεία και μύθοι

Μπορούμε να επιβραδύνουμε την ανάπτυξη της παραμόρφωσης στο κότσι, φορώντας ανατομικά παπούτσια και αντιμετωπίζοντας τον πόνο με ασκήσεις, πάγο ή φαρμακευτική αγωγή. Ωστόσο, όταν το κότσι εμφανιστεί, η αντιμετώπιση είναι χειρουργική.

«Δυστυχώς, αν έχετε κότσι, ο μόνος πραγματικός τρόπος για να επανέλθει το πόδι στην αρχική του κατάσταση, είναι η χειρουργική επέμβαση», λέει ο Miller. Αν και κάθε περίπτωση διαφέρει, στις περισσότερες χειρουργικές επεμβάσεις αφαιρείται ένα τμήμα του οστού, για την επαναευθυγράμμιση των υποστηρικτικών δομών του ποδιού και την ενίσχυση του συνδετικού ιστού με μικρές πλάκες ή σύρμα. Η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει μήνες. Τα τελευταία χρόνια, έχουν αναπτυχθεί λιγότερο επεμβατικές τεχνικές, που υπόσχονται μικρότερο χρόνο ανάρρωσης και καλύτερα αποτελέσματα.

Καθώς η χειρουργική επέμβαση είναι η μόνη αποτελεσματική λύση, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το Διαδίκτυο βρίθει από συμβουλές για την ανακούφιση του πόνου από το κότσι. Τις περισσότερες φορές, όμως, πρόκειται για μύθους.

Οι ασθενείς του Miller συχνά τον ρωτούν για «θεραπείες» που μπορούν να εφαρμόσουν στο σπίτι: «Νομίζουν ότι τα άλατα Epsom (σ.σ. μία ένωση μαγνησίου και θειικού άλατος) θεραπεύουν τα πάντα. Ή μουσκεύουν τα πόδια τους σε μηλόξυδο. Τίποτα από τα δύο δεν είναι θεραπεία» τονίζει. Επίσης, μικρή είναι η αποτελεσματικότητα των ναρθήκων που αντιμετωπίζουν μόνο τα συμπτώματα και όχι το ίδιο το πρόβλημα.

Ο Αμερικανός ποδίατρος, τέλος, συστήνει την άμεση επίσκεψη σε γιατρό, μόλις το κότσι γίνει επώδυνο, καθώς η έγκαιρη παρέμβαση οδηγεί σε καλύτερα αποτελέσματα για τους ασθενείς.

(Πηγή: National Geographic)