Τι σημαίνει αν λαχανιάζετε όταν ανεβαίνετε σκάλες

Το να ανέβουμε σκάλες απαιτεί μια ξαφνική αύξηση στην παροχή οξυγόνου στους μύες και τον εγκέφαλο. Όταν η καρδιά, οι πνεύμονες, το αίμα και οι μύες αδυνατούν να ανταποκριθούν αποτελεσματικά σε αυτήν τη ζήτηση, τότε εμφανίζεται γρήγορα μια δυσκολία στην αναπνοή.

Η κατανόηση του γιατί συμβαίνει αυτό βοηθά στη διάκριση της ακίνδυνης κατάστασης από τα σημάδια που χρήζουν ιατρικής φροντίδας.

Γιατί οι σκάλες αποκαλύπτουν προβλήματα που δεν αποκαλύπτει το περπάτημα

Το περπάτημα σε επίπεδο έδαφος απαιτεί μέτρια ενέργεια. Η άνοδος σκαλοπατιών, ωστόσο, αυξάνει απότομα:

• Καρδιακό ρυθμό και καρδιακή παροχή
• Ρυθμό αναπνοής και αερισμό των πνευμόνων
• Απαίτηση οξυγόνου από τους μυς

Επειδή η προσπάθεια αυξάνεται γρήγορα, οι σκάλες λειτουργούν σαν ένα “μίνι τεστ κοπώσεως”. Προβλήματα που δεν είναι εμφανή σε επίπεδο έδαφος γίνονται αισθητά μέσα σε δευτερόλεπτα όταν ανεβαίνουμε σκάλες.

Κακή καρδιαγγειακή φυσική κατάσταση

Η πιο συνηθισμένη εξήγηση είναι η χαμηλή αερόβια φυσική κατάσταση. Όταν τα κανονικά επίπεδα δραστηριότητας είναι χαμηλά, η καρδιά και οι μύες είναι λιγότερο αποτελεσματικοί στη χρήση οξυγόνου. Μηχανιστικά:

• Ο όγκος παλμού (αίμα που αντλείται ανά χτύπο) είναι χαμηλότερος
• Οι μύες εξάγουν οξυγόνο λιγότερο αποτελεσματικά
• Το γαλακτικό οξύ συσσωρεύεται νωρίτερα, αυξάνοντας την αναπνοή

Αυτό το μοτίβο είναι συνηθισμένο μετά από παρατεταμένη αδράνεια, εργασία σε γραφείο, ασθένεια ή αύξηση βάρους και βελτιώνεται με σταδιακή αποκατάσταση.

Υπερβολικό σωματικό βάρος

Η μεταφορά επιπλέον βάρους αυξάνει τον φόρτο εργασίας τόσο στην καρδιά όσο και στους πνεύμονες κατά τη διάρκεια της άσκησης. Γιατί αυτό έχει σημασία:

• Περισσότερη μυϊκή μάζα πρέπει να τροφοδοτείται με οξυγόνο
• Η μηχανική κίνηση του θωρακικού τοιχώματος (εισπνοή-εκπνοή) μπορεί να περιοριστεί
• Η καρδιά εργάζεται σκληρότερα για να κυκλοφορήσει το αίμα

Ακόμα και η μέτρια ανάβαση σκαλοπατιών μπορεί να είναι δυσανάλογα κοπιαστική, όταν προστίθεται φορτίο, που σχετίζεται με το βάρος.

Αναιμία (χαμηλά επίπεδα ερυθρών αιμοσφαιρίων ή αιμοσφαιρίνης)

Τα ερυθρά αιμοσφαίρια μεταφέρουν οξυγόνο. Όταν η αιμοσφαιρίνη είναι χαμηλή, η παροχή οξυγόνου μειώνεται, ακόμη και αν η καρδιά και οι πνεύμονες είναι υγιείς. Τυπικά χαρακτηριστικά:

• Πρώιμη δύσπνοια με σωματική δραστηριότητα
• Κόπωση και μειωμένη ανοχή στην άσκηση
• Μερικές φορές ζάλη ή αίσθημα παλμών

Οι σκάλες συχνά “αποκαλύπτουν” αναιμία, επειδή η ζήτηση οξυγόνου αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά.

Παθήσεις των πνευμόνων

Οποιαδήποτε πάθηση περιορίζει τη ροή του αέρα ή την ανταλλαγή αερίων μπορεί να προκαλέσει δύσπνοια όταν ανεβαίνετε τις σκάλες. Συνήθεις παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτό:

• Άσθμα (συμπεριλαμβανομένων των συμπτωμάτων που προκαλούνται από την άσκηση)
• Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ)
• Διάμεση πνευμονοπάθεια ή υπολειμματικές επιδράσεις μετά από αναπνευστικές λοιμώξεις

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αναπνοή γίνεται βαριά επειδή ο αερισμός δεν μπορεί να αυξηθεί αρκετά, για να καλύψει τη ζήτηση οξυγόνου.

Αιτίες που σχετίζονται με την καρδιά

Οι σκάλες μπορεί να αποκαλύψουν πρώιμα ή ανεπαίσθητα καρδιακά προβλήματα, ιδιαίτερα εκείνα που επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα της άντλησης ή τη ροή του αίματος. Πιθανοί μηχανισμοί:

• Μειωμένη καρδιακή παροχή με την άσκηση
• Διαταραγμένη χαλάρωση ή συστολή του καρδιακού μυός
• Μειωμένη παροχή οξυγόνου λόγω στεφανιαίας νόσου

Δύσπνοια μπορεί να εμφανιστεί πριν από τον πόνο στο στήθος, ειδικά σε γυναίκες και ηλικιωμένους ενήλικες.

Προβλήματα αρτηριακής πίεσης και κυκλοφορίας

Οι ανώμαλες αντιδράσεις της αρτηριακής πίεσης και η κακή περιφερική κυκλοφορία μπορούν να περιορίσουν την παροχή οξυγόνου κατά την άσκηση. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί ως:

• Γρήγορη δύσπνοια
• Βάρος ή κόπωση στα πόδια
• Βραδύτερη ανάρρωση αφότου σταματήσετε την άσκηση

Οι σκάλες ενισχύουν αυτές τις κυκλοφορικές απαιτήσεις.

Αφυδάτωση ή χαμηλό σάκχαρο στο αίμα

Προσωρινοί παράγοντες μπορούν επίσης να συμβάλουν, όπως:

• Η αφυδάτωση μειώνει τον όγκο του αίματος, κάτι που με την σειρά του μειώνει την καρδιακή παροχή
• Το χαμηλό σάκχαρο στο αίμα ενεργοποιεί ορμόνες του στρες, που αυξάνουν την αναπνοή και τον καρδιακό ρυθμό

Αυτά είναι πιο πιθανά, εάν τα συμπτώματα ποικίλλουν καθημερινά και βελτιώνονται με την πρόσληψη υγρών ή τροφής.

Άγχος και διαταραχές του αναπνευστικού μοτίβου

Το άγχος μπορεί να αλλάξει την μηχανική της αναπνοής, οδηγώντας σε αναποτελεσματικές, ρηχές αναπνοές κατά τη διάρκεια της άσκησης. Τα χαρακτηριστικά συχνά περιλαμβάνουν:

• Δυσανάλογη δύσπνοια
• Σφίξιμο στο στήθος χωρίς πραγματικό έλλειμμα οξυγόνου
• Ταχεία ανάρρωση μόλις ηρεμήσετε ή ξεκινήσετε τεχνικές ελεγχόμενης αναπνοής

Το άγχος μπορεί να συνυπάρχει με σωματικές αιτίες, επιδεινώνοντας τα συμπτώματα.

Πότε η δύσπνοια είναι προειδοποιητικό σημάδι

Η περιστασιακή δύσπνοια συνήθως δεν είναι ανησυχητική. Η ιατρική αξιολόγηση είναι σημαντική εάν παρατηρήσετε:

• Επιδείνωση ή προοδευτική δύσπνοια
• Δύσπνοια με ελάχιστη προσπάθεια ή σε κατάσταση ηρεμίας
• Πόνο στο στήθος
• Ζάλη
• Λιποθυμία
• Αίσθημα παλμών
• Πρήξιμο στα πόδια ή απότομη αύξηση βάρους
• Νέα συμπτώματα σε κάποιον με καρδιακή ή πνευμονική νόσο

Πώς αξιολογούν οι κλινικοί γιατροί τη δύσπνοια που σχετίζεται με το ανέβασμα σκάλας

Η αξιολόγηση συνήθως επικεντρώνεται σε:

• Καρδιαγγειακή και πνευμονική εξέταση
• Εξετάσεις αίματος (συμπεριλαμβανομένων δεικτών αναιμίας)
• Έλεγχο πνευμονικής λειτουργίας
• Αξιολόγηση καρδιακού ρυθμού και δομής
• Ιστορικό φυσικής κατάστασης και δραστηριότητας

Τι μπορεί να βοηθήσει

Ανάλογα με την αιτία, χρήσιμα βήματα θεωρούνται τα εξής:

• Σταδιακή αερόβια εξάσκηση
• Ενδυνάμωση των μυών των ποδιών για μείωση του κόστους προσπάθειας
• Διαχείριση βάρους, ενυδάτωσης και διατροφής
• Αντιμετώπιση υποκείμενων πνευμονικών ή καρδιακών παθήσεων
• Τεχνικές αναπνοής για χαλάρωση, όταν αιτία είναι το αυξημένο άγχος

Συχνές Ερωτήσεις

Πόσα σκαλιά είναι “φυσιολογικό” να ανεβαίνω χωρίς πρόβλημα;

Οι περισσότεροι υγιείς ενήλικες μπορούν να ανέβουν έναν έως δύο ορόφους με σταθερό ρυθμό χωρίς έντονη δύσπνοια.

Μπορεί η βελτίωση της φυσικής κατάστασης να το αντιστρέψει αυτό;

Ναι. Εάν η κακή φυσική κατάσταση είναι η αιτία, τότε η τακτική προπόνηση οδηγεί σε αισθητή βελτίωση μέσα σε λίγες εβδομάδες.

Συμπέρασμα

Η αδιαθεσία όταν ανεβαίνετε σκάλες είναι το σήμα που στέλνει το σώμα σας, ότι η ζήτηση οξυγόνου υπερβαίνει την παροχή. Συχνά, η αιτία είναι η χαμηλή φυσική κατάσταση ή το υπερβολικό βάρος. Εντούτοις, η αναιμία, οι πνευμονοπάθειες, οι καρδιακές παθήσεις και άλλα ιατρικά προβλήματα μπορεί επίσης να είναι η αιτία. Επειδή οι σκάλες λειτουργούν ως μίνι τεστ αντοχής, η επίμονη ή επιδεινούμενη δύσπνοια δεν πρέπει ποτέ να αγνοείται.

Πηγές:
huffpost.com
nhs.uk
mayoclinic.org
nhlbi.nih.gov
heart.org