Φάρμακα: Ποια παίρνουν περισσότερο οι Έλληνες σε σχέση με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους

Περίπου στα ίδια επίπεδα με τις άλλες χώρες της Ευρώπης κινείται η Ελλάδα, όσον αφορά τη συνολική κατανάλωση φαρμάκων σε όγκους, σύμφωνα με νέα συγκριτικά στοιχεία. Παρόλα αυτά, η φαρμακευτική δαπάνη στη χώρα παραμένει υψηλή, εγείροντας προβληματισμό και ερωτήματα. Η εξήγηση φαίνεται να βρίσκεται, τελικά, όχι στο πόσα φάρμακα καταναλώνονται συνολικά, αλλά στο ποιες κατηγορίες υπερεκπροσωπούνται στο «καλάθι» της κατανάλωσης καθώς και στα επιμέρους σκευάσματα που επιλέγονται.

«Από τα διαγράμματα προκύπτει ότι δεν παρατηρούνται ιδιαίτερα μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ Ελλάδας και Ευρώπης. Στο πιο σταθερό δείγμα, η Ελλάδα κινείται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ελαφρώς πάνω ή κάτω ανάλογα με το έτος», ανέφερε ο Αναπληρωτής Καθηγητής Οικονομικών της Υγείας στο ΠαΔΑ και Visiting Fellow στο LSE, Κώστας Αθανασάκης παρουσιάζοντας τα πρώτα στοιχεία σχετικής μελέτης στο πρόσφατο συνέδριο για τα Οικονομικά και τις Πολιτικές Υγείας.

Η μελέτη, η οποία βασίστηκε σε δεδομένα διεθνών οργανισμών για την περίοδο 2014–2023, εξετάζει την ετήσια κατά κεφαλήν κατανάλωση φαρμάκων (DDD ανά 1.000 κατοίκους) στην Ελλάδα και σε χώρες που ακολουθούν την ίδια μεθοδολογία καταγραφής στον ΟΟΣΑ, δηλαδή περιορίζονται στα φάρμακα της κοινότητας.

Τα φάρμακα που «σκοράρουν»

Μεταξύ οκτώ βασικών κατηγοριών φαρμάκων, η Ελλάδα εμφανίζει υψηλότερη κατανάλωση σε πέντε, σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Ιδιαίτερα έντονη είναι η διαφορά στα φάρμακα για το αίμα και τα αιμοποιητικά όργανα, όπου η κατανάλωση είναι υπερδιπλάσια (+104,8%). Στην κατηγορία αυτή ανήκουν, μεταξύ άλλων, τα αντιθρομβωτικά, που συνδέονται άμεσα με τη γήρανση του πληθυσμού αλλά και με χρόνιες καρδιαγγειακές παθήσεις.

Αυξημένη (+12,2%) είναι, επίσης, η κατανάλωση φαρμάκων για το πεπτικό σύστημα και τον μεταβολισμό (+6%), όπως σκευάσματα για το έλκος, τη γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση και τον διαβήτη.

Παράλληλα, μεγαλύτερη κατανάλωση καταγράφεται στα φάρμακα του νευρικού συστήματος (+12,3%), με ιδιαίτερη αιχμή τα αγχολυτικά και αντικαταθλιπτικά: η χρήση είναι κατά περίπου δύο τρίτα υψηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στοιχείο που ανοίγει συζήτηση για την ψυχική υγεία, αλλά και για τις πρακτικές συνταγογράφησης.

Στα φάρμακα του αναπνευστικού συστήματος η διαφορά είναι μικρή (+3,7%), όμως στα αντιλοιμώδη η Ελλάδα εμφανίζει σημαντικά αυξημένη κατανάλωση (+64,9%), με τα αντιβιοτικά κυρίως να ανεβάζουν το «σκορ» (+55,7%). Η κατανάλωση αντιβιοτικών στην κοινότητα είναι από τις υψηλότερες στην Ευρώπη, όπως επιβεβαιώνουν και πρόσφατα στοιχεία που παρουσιάστηκαν σε εκδήλωση του ΕΟΔΥ. Στα νοσοκομεία, αν και η συνολική χρήση δεν ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τα αντιβιοτικά που χρησιμοποιούνται είναι συχνά πιο σύνθετα και ακριβότερα.

Ακόμη και στις κατηγορίες στις οποίες η Ελλάδα εμφανίζεται χαμηλότερα στη συνολική κατανάλωση, όπως στα φάρμακα για τα καρδιαγγειακά, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Η χώρα καταγράφει αυξημένη χρήση σε τρεις υποκατηγορίες, με πιο χαρακτηριστική τα φάρμακα για την υπέρταση, όπου η κατανάλωση είναι σημαντικά υψηλότερη (+54%).

Καίρια η σύνθεση του «μείγματος»

Σύμφωνα με στοιχεία της IQVIA για την περίοδο 2024–2025, οι συγκεκριμένες τέσσερις κατηγορίες φαρμάκων αντιστοιχούν περίπου στο 60% της αγοράς, γεγονός που εξηγεί και το βάρος τους στη συνολική δαπάνη.

«Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν εντοπίζεται στη συνολική κατανάλωση φαρμάκων», ανέφερε ο κ. Αθανασάκης, επισημαίνοντας ωστόσο πως παραμένουν σοβαρά ζητήματα. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα από τα σημαντικότερα είναι η έλλειψη αξιόπιστων και αναλυτικών πληροφοριών για τη σύνθεση της κατανάλωσης, δηλαδή για το ποια φάρμακα χρησιμοποιούνται, από ποιους και γιατί. «Χωρίς τέτοιου είδους δεδομένα, η χάραξη τεκμηριωμένης φαρμακευτικής πολιτικής παραμένει εξαιρετικά δύσκολη», σημείωσε.

Το ζήτημα του «μείγματος» των φαρμάκων που καταναλώνονται επανέρχεται διαρκώς στη δημόσια συζήτηση. Σε πρόσφατη συνέντευξη του Συνδέσμου Φαρμακευτικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΣΦΕΕ), μάλιστα, οι εκπρόσωποι του ΣΦΕΕ ανέφεραν το είδος των φαρμάκων που επιλέγονται ως «μοναδική λογική εξήγηση» για την υψηλή φαρμακευτική δαπάνη στη χώρα, επισημαίνοντας την υποκατάσταση φθηνότερων σκευασμάτων με ακριβότερα.