Απέσυραν μελέτη στην οποία βασίστηκε ο FDA για την λευκοβορίνη ως θεραπεία αυτισμού

Η σχετική ανακοίνωση δημοσιεύτηκε την περασμένη εβδομάδα στο European Journal of Pediatrics.

Η μελέτη περιελάμβανε 77 αυτιστικά παιδιά και είναι μία από τις πέντε μόνο τυχαιοποιημένες κλινικές δοκιμές που έχουν δοκιμάσει την λευκοβορίνη, γνωστή και ως φολινικό οξύ, σε αυτιστικά άτομα.

Ήταν βασική μελέτη για την έγκριση της λευκοβορίνης ως θεραπεία αυτισμού

Τον Σεπτέμβριο του 2025, με την ώθηση του υπουργού Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Κένεντι, και την έγκριση του ίδιου του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο επίτροπος του FDA, Μάρτι Μάκαρι, δήλωσε ότι ο αυτισμός “μπορεί επίσης να οφείλεται σε αυτοάνοση αντίδραση σε έναν υποδοχέα φολικού οξέος στον εγκέφαλο, ο οποίος δεν επιτρέπει σε αυτήν τη σημαντική βιταμίνη να εισέλθει στα εγκεφαλικά κύτταρα”.

Ανακοίνωσε τότε, ότι ο FDA θα εγκρίνει το φάρμακο λευκοβορίνη, το οποίο προέρχεται από το φολικό οξύ (γνωστό και ως φυλλικό οξύ ή βιταμίνη Β9), για τη θεραπεία του αυτισμού στα παιδιά. Η λευκοβορίνη είναι ένα φθηνό, γενόσημο φάρμακο, που είχε προηγουμένως εγκριθεί για την ανακούφιση των παρενεργειών της χημειοθεραπείας του καρκίνου.

Στις έγκυες γυναίκες συνταγογραφούνται πολυβιταμίνες με φολικό οξύ για την πρόληψη ελαττωμάτων του νευρικού σωλήνα. Ο νευρικός σωλήνας αναπτύσσεται στον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.

Δικαίωση της επιστημονικής κοινότητας που εξαρχής είχε εκφράσει αμφιβολίες

“Η ανάκληση αυτής της μελέτης αφαιρεί ένα σημαντικό μέρος των ήδη αδύναμων στοιχείων, που υποστηρίζουν την αξία του φολινικού οξέος ως θεραπείας για τον αυτισμό”, έγραψε σε email προς την ιστοσελίδα The Transmitter ο δρ. Thomas Challman, παιδίατρος στο Geisinger College of Health Sciences, ο οποίος ειδικεύεται σε νευροαναπτυξιακές παθήσεις. “Μέχρι να έχουμε αποδεκτά στοιχεία ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, η χρήση του φολινικού οξέος ως θεραπείας για τον αυτισμό δεν είναι κατάλληλη εκτός πλαισίου μιας καλά σχεδιασμένης κλινικής δοκιμής”.

Η ανακληθείσα μελέτη, που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024, ισχυρίστηκε ότι 24 εβδομάδες καθημερινής θεραπείας με από του στόματος φολινικό οξύ μείωσαν τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων σε παιδιά με αυτισμό σε σύγκριση με ένα εικονικό φάρμακο. Ωστόσο, ορισμένοι από τους αριθμούς στους πίνακες δεδομένων δεν αθροίζονταν σωστά, όπως διαπίστωσαν οι Challman και Scott Myers, παιδίατρος και καθηγητής αναπτυξιακής ιατρικής αντίστοιχα στο Geisinger College of Health Sciences, όταν εξέτασαν προσεκτικά τα δεδομένα. Δημοσίευσαν τις ανησυχίες τους στην επσιτημονική πλατφόρμα PubPeer τον Σεπτέμβριο του 2025 και επικοινώνησαν με το περιοδικό όπου είχε δημοσιευθεί η εν λόγω αμφιλεγόμενη μελέτη.

Παραδοχή των ασυμφωνιών στα νούμερα της μελέτης από τους συγγραφείς της

Απαντώντας σε αυτά και σε άλλα σχόλια καθηγητών στο PubPeer, το περιοδικό (European Journal of Pediatrics) επικοινώνησε με τους συγγραφείς της μελέτης, οι οποίοι παραδέχτηκαν ότι εντόπισαν πολλά σφάλματα στα δεδομένα τους, σύμφωνα με την ανακοίνωση της απόσυρσης της μελέτης. Μια ανασκόπηση του περιοδικού στη συνέχεια “επιβεβαίωσε αρκετές από τις ανησυχίες που εγείρονται με τα δεδομένα και τη στατιστική ανάλυση και δεν μπόρεσε να αναπαράγει τα αποτελέσματα που αναφέρονται στο άρθρο από το παρεχόμενο σύνολο δεδομένων”, ανέφερε η ανακοίνωση. “Ο [συντάκτης] επομένως δεν έχει πλέον εμπιστοσύνη στην εγκυρότητα των αποτελεσμάτων και των συμπερασμάτων που αναφέρονται σε αυτό το άρθρο”.

Δύο από τους έξι συγγραφείς της μελέτης συμφωνούν με την ανάκληση και οι άλλοι τέσσερις δεν απάντησαν καν, σύμφωνα με την ανακοίνωση του περιοδικού. “Υπήρξαν ορισμένα ακούσια σφάλματα στατιστικής ανάλυσης”, έγραψε σε email στο The Transmitter ο συγγραφέας της μελέτης Prateek Kumar Panda, παιδιατρικός νευρολόγος στο All India Institute of Medical Sciences.

Κακή δόμηση της μελέτης και αμφιλεγόμενα στοιχεία στα αποτελέσματα

Πέρυσι, ο Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) των ΗΠΑ ανακοίνωσε, ότι θα επεκτείνει τη χρήση του φολινικού οξέος για τον αυτισμό, κάτι που ανησύχησε πολλούς ερευνητές. Η απόφαση βασίστηκε σε 23 μελέτες σε παιδιά που πάσχουν από μια σπάνια γενετική διαταραχή (εγκεφαλική ανεπάρκεια φολικού οξέος), σύμφωνα με το The Transmitter.

Αυτοαντισώματα υποδοχέα φολικού οξέος, παρόμοια με εκείνα που βρίσκονται σε άτομα με εγκεφαλική ανεπάρκεια φολικού οξέος, είναι κάποιες φορές πιο διαδεδομένα σε άτομα με αυτισμό και μπορεί να παίζουν σημαντικό ρόλο στη νευροπαθογένεση της πάθησης, λέει η δρ. Shafali Jeste, πρόεδρος Παιδιατρικής στο πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Λος Άντζελες. Ωστόσο, “καμία από αυτές τις δηλώσεις δεν έχει αποδειχθεί στην πραγματικότητα, επομένως εργαζόμαστε ήδη με βάση μια υπόθεση που δεν βασίζεται σε στοιχεία”.

Οι τέσσερις άλλες μελέτες που έχουν εξετάσει τη χρήση του φολινικού οξέος στον αυτισμό έχουν επίσης δεχτεί πολλές επικρίσεις, συμπεριλαμβανομένου του ότι δεν ήταν σωστά δομημένες ως “τυφλές” και είχαν μικρά μεγέθη δειγμάτων, λέει η Dorothy Bishop, ομότιμη καθηγήτρια αναπτυξιακής νευροψυχολογίας στο πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. “Η ποιότητα της έρευνας είναι ομοιόμορφα κακή”.

Όσο για την ανακληθείσα μελέτη, “τα στατιστικά στοιχεία ήταν αλλού γι’ αλλού”, σχολίασε η Bishop.

Μικρό καλάθι για την λευκοβορίνη ως θεραπεία αυτισμού κρατούν οι επιστήμονες

Επιπλέον, η κλινική σημασία της βαθμολογίας της Κλίμακας Αξιολόγησης Αυτισμού Παιδικής Ηλικίας (CARS) είναι ασαφής, σύμφωνα με μια αλληλογραφία που δημοσιεύτηκε σε απάντηση στο άρθρο τον Μάιο του 2025. Η CARS, λέει η δρ. Jeste, έχει ως στόχο να βοηθήσει τους κλινικούς γιατρούς να επιβεβαιώσουν μια διάγνωση με βάση μια λίστα συμπτωμάτων, “όχι ως ποσοτικό αποτέλεσμα”.

Παρά την ανάκληση, το περιοδικό προσέφερε στους συγγραφείς την ευκαιρία να απαντήσουν στις αμφιβολίες και να υποβάλουν μια αναθεωρημένη έκδοση του άρθρου τους, κάτι που οι συγγραφείς συμφώνησαν να κάνουν. “Ετοιμάζουμε αναθεωρημένο χειρόγραφο αφού διορθώσουμε αυτές τις ασυμφωνίες στα στοιχεία και θα το υποβάλουμε σύντομα στο ίδιο περιοδικό”, έγραψε ο δρ. Panda σε email του προς το The Transmitter.

Ωστόσο, δεδομένης της έλλειψης ισχυρών επιστημονικών στοιχείων, άλλοι ερευνητές δεν αναμένουν ότι οι μελέτες που χρησιμοποιούν λευκοβορίνη σε άτομα με αυτισμό θα έχουν επιτυχία, παραδέχτηκε ο ίδιος. “Νομίζω ότι ο λόγος που αυτό το συγκεκριμένο φάρμακο έχει τόσο ενδιαφέρον είναι λόγω της δημοσιότητας γύρω από αυτό, όχι επειδή εμείς, ως επιστήμονες, πιστεύουμε ότι αυτό είναι το φάρμακο που θα έπρεπε να δοκιμάζουμε”.

Πηγή: thetransmitter.org