«Σήμερα ο καρκίνος αντιμετωπίζεται»: Ο παθολόγος - ογκολόγος Ευάγγελος Λιανός στο Onmed 

Η βελτίωση της φροντίδας των ογκολογικών ασθενών αποτελεί κύριο μέλημα ενός συστήματος υγείας και απαιτεί τη συστράτευση πολιτείας και ογκολογικής κοινότητας σε κοινούς στόχους πρόληψης, έγκαιρης διάγνωσης και πρόσβασης στην κατάλληλη θεραπεία. Το μήνυμα της φετινής Παγκόσμιας Ημέρας κατά του Καρκίνου εστιάζει, μάλιστα, στην κατανόηση των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν, τόσο οι ασθενείς όσο και οι επαγγελματίες υγείας.

Πώς αντιμετωπίζεται, όμως, ο καρκίνος στο ελληνικό σύστημα υγείας; Ποιες είναι οι θετικές εξελίξεις και πού υπάρχουν ακόμη κενά; Για όλα τα παραπάνω, μιλήσαμε με τον παθολόγο-ογκολόγο, Διευθυντή ΕΣΥ στο Παθολογικό - Ογκολογικό Τμήμα του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου «Μεταξά», Ευάγγελο Λιανό. Ο κ. Λιανός μας παρουσίασε τις σημαντικές επιστημονικές εξελίξεις που έχουν καταστήσει τον καρκίνο μια διαχειρίσιμη χρόνια νόσο, μας μίλησε για το ανησυχητικό φαινόμενο των διαγνώσεων σε νεότερες ηλικίες, αλλά και για τις εξελίξεις στην αποζημίωση των βιοδεικτών και τη σύσταση του μητρώου νεοπλασιών:

«Σε μεγάλο ποσοστό ασθενών μπορούμε να μιλήσουμε για ίαση»

Τι σημαίνει σήμερα καρκίνος ως προς την επιβίωση των ασθενών; Είμαστε κοντά στην ίαση;

«Από το 2010 και μετά, έχει γίνει μία εκρηκτική πρόοδος και αυτό που παλιά ονομάζαμε ότι ο καρκίνος είναι μία ανίατη ασθένεια, τώρα μπορούμε να πούμε ότι πλέον είναι μία διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση, για την πλειοψηφία των ασθενών.

Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να πούμε ότι όποιος διαγνωστεί με καρκίνο, είναι μια τελειωμένη υπόθεση, όπως θεωρούσαμε παλιά.

Πλέον στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, ακόμα κι αν πρόκειται για πολύ προχωρημένο στάδιο, με τη σωστή διαχείριση, ο ασθενής να ζήσει πολλά χρόνια και με καλή ποιότητα ζωής».

Ποιες είναι οι σημαντικότερες επιστημονικές εξελιξεις στη διαχείριση του καρκίνου;

«Σίγουρα είναι η ανακάλυψη της ανοσοθεραπείας, που μπορεί πια να ξεκλειδώσει το ανοσοποιητικό σύστημα και να μας βοηθήσει σαν ένα μεγάλο όπλο στη φαρέτρα μας, σε πολλά είδη καρκίνου. Υπάρχουν ακόμη και μεταστατικοί καρκίνοι, όπως στον πνεύμονα ή στο μελάνωμα ή στο νεφρό, που νομίζαμε ότι δεν είναι ιάσιμοι. Σε ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών, μπορούμε να μιλήσουμε πια για ίαση.

Η ανοσοθεραπεία ήταν το πρώτο μεγάλο breakthrough. Υπάρχουν όμως και άλλες εξελίξεις, όπως η στοχευμένη θεραπεία. Έχουμε ανακαλύψει συγκεκριμένες μεταλλάξεις που οδηγούν σε καρκίνο και πια έχουμε όπλα εναντίον τους. Υπάρχουν τα συζεύγματα αντισωμάτων κυτταροτοξικού που μπορείτε να τα θεωρήσετε σαν έξυπνες βόμβες, οι οποίες μπαίνουν στο καρκινικό κύτταρο και ελευθερώνουν εκεί τη χημειοθεραπεία. Αυτά είναι που χρησιμοποιούμε εμείς σε καθημερινή κλινική βάση. Επίσης, έρχονται και νέα φάρμακα, είτε είναι σε πειραματικό στάδιο, πολλά υποσχόμενα.

Ταυτόχρονα, υπάρχουν ραδιοφάρμακα που τα χρησιμοποιούμε και στη διάγνωση και στη θεραπεία. Έχουμε πολύ καλύτερα μοντέλα στην ακτινοθεραπεία, και μηχανήματα και τρόπους χορήγησης.

Δεν πρέπει να αφήσουμε πίσω και τη χειρουργική, που είναι πολύ βασικό κομμάτι. Ο χειρουργός είναι πολύτιμος σύμμαχος. Και εκεί υπάρχουν καινούριες μέθοδοι, ρομποτικές, ακόμα και η τεχνητή νοημοσύνη που μπαίνει τώρα. Όλα αυτά αποτελούν ένα μεγάλο σύνολο που δείχνουν ότι πραγματικά ο καρκίνος αντιμετωπίζεται σήμερα».

«Κύριο πρόβλημα ο τρόπος ζωής»

Βλέπετε τα τελευταία χρόνια διαγνώσεις σε νεότερες ηλικίες;

«Δυστυχώς ναι, βλέπουμε νεότερες ηλικίες. Κυρίως όσον αφορά τον καρκίνο του παχέος εντέρου, τον πνεύμονα και δυστυχώς ακόμα και στο πάγκρεας και στο ήπαρ.

Κύριο πρόβλημα είναι ο τρόπος ζωής: Το κάπνισμα -δεν βγάζω έξω ούτε τα θερμαινόμενα ούτε τον ατμό. Για εμένα είναι και αυτά επικίνδυνα και νομίζω ότι δυστυχώς θα φανεί. Είναι τα επεξεργασμένα τρόφιμα που τρώμε. Γύρω μας ερχόμαστε σε επαφή συνέχεια με καρκινογόνες ουσίες.

Οπότε όλα αυτά έρχονται πάνω στην παθοφυσιολογία να δημιουργήσουν κάποιες μεταλλάξεις και να ξεκινήσει ο καρκίνος».

Μιλήσατε λίγο νωρίτερα για σωστή διαχείριση διαχείριση στον καρκίνο. Τι σημαίνει;

«Σημαίνει ότι χρειάζεται να εμπλακούν οι σωστές ειδικότητες. Δηλαδή με την υποψία καρκίνου, ο θεράπων ιατρός θα πρέπει να παραπέμψει τον ασθενή στις σωστές ειδικότητες.

Σίγουρα, η ειδικότητα που μπορεί να ενορχηστρώσει σαν τον μαέστρο, θα πει τι πρέπει να γίνει, είναι ο παθολόγος ογκολόγος».

Είναι η αποζημίωση των βιοδεικτών και το μητρώο νεοπλασιών θετικά βήματα;

«Οι βιοδείκτες χρειάζονται και ήταν μια μεγάλη προσπάθεια που έγινε από την ΕΟΠΕ. Πια, δεν μπορούμε να χειριστούμε σωστά έναν ασθενή χωρίς να έχουμε βιοδείκτες. Σε συνεργασία των παθολόγων-ογκολόγων με το υπουργείο Υγείας, ευτυχώς έχουν μπει πια στην αποζημίωση. Είναι όμως πρώτα βήματα, πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα.

Και επιτέλους η χώρα έπρεπε να αποκτήσει μητρώο νεοπλασιών. Είναι σαν το γεφύρι της Άρτας, χρόνια το συζητούσαμε, τώρα έχει ξεκινήσει μια αξιόλογη προσπάθεια, έχει νομοθετηθεί σωστά.

Αυτό σημαίνει ότι οποιοσδήποτε διαγιγνώσκεται πια με καρκίνο, θα πρέπει να περάσει στο μητρώο ώστε να μη "χαθεί" στη συνέχεια. Είναι πρώτα απ’ όλα για την προστασία του ίδιου του ασθενούς, ώστε να πάει στους σωστούς γιατρούς, να γίνει σωστή διάγνωση και σωστός χειρισμός».

Τέλος, τι αντιμετωπίζει ένας ασθενής όταν πηγαίνει σε ένα δημόσιο νοσοκομείο για τη θεραπεία του; Υπάρχουν καθυστερήσεις;

«Είμαστε σαφώς σε καλύτερο επίπεδο. Στο δικό μας νοσοκομείο τουλάχιστον, δεν υπάρχουν αναμονές, με προσπάθεια κυρίως των γιατρών και των νοσηλευτών που υπερβάλλουν εαυτό. Και θα πρέπει να αναφέρουμε και τις νοσηλεύτριες, που στα περισσότερα τμήματα χημειοθεραπείας έχουν βασικό κομμάτι της επαφής με τον ασθενή και μπορώ να σας πως ότι υπάρχουν και φιλικές σχέσεις. Δηλαδή, η νοσηλεύτρια θα βοηθήσει σε πάρα πολλά πράγματα, να γίνονται πολύ πιο γρήγορα.

Ότι υπάρχει ακομη ταλαιπωρία και μπορεί να περιμένουν κάποια ώρα οι ασθενείς μέχρι να πάρουν τη θεραπεία τους, ναι. Αλλά είναι προβλήματα που προσπαθούμε να λύσουμε με ό,τι μας δίδεται ως εφόδιο».

Αξίζει να σημειωθεί ότι το νοσοκομείο «Μεταξά» μετεξελίσσεται σε ολοκληρωμένο Κέντρο Καρκίνου, στο πρότυπο του «Αγίου Σάββα», με χρηματοδοτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 εκατ. ευρώ που έχει εξασφαλιστεί από το υπουργείο Υγείας. Επίσης, είναι το πρώτο δημόσιο νοσοκομείο στο οποίο λειτουργεί ρομποτικό μηχάνημα DaVinci. Το 2025 έγιναν 170 επεμβάσεις και για το 2026 προγραμματίζονται πάνω από 200. Στη συντριπτική πλειονότητα, οι επεμβάσεις αφορούν ογκολογικά περιστατικά. Τέλος, στην κλινική ημέρας όπου γίνονται χημειοθεραπείες προστέθηκαν σχετικά πρόσφατα 6 νέες κλίνες μετά από πολλά χρόνια, και πλέον υπάρχουν 43, ενώ σε περιστατικά που πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια, εφαρμόζεται και κατ' οίκον νοσηλεία με το πρόγραμμα «Οίκοθεν».