Το τζάκι στο σπίτι αποτελεί μεγαλύτερο κίνδυνο υγείας απ’ ό,τι φαντάζεστε
Η καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους συχνά συνδέεται με ζεστασιά, άνεση και μια προαιώνια αίσθηση ασφάλειας.
Τα τζάκια και οι ξυλόσομπες θεωρούνται ευρέως ως φυσικές ή και πιο υγιεινές εναλλακτικές λύσεις σε σχέση με άλλες μεθόδους θέρμανσης.
Ωστόσο, μια νέα μελέτη ήρθε να προστεθεί στα αυξανόμενα ιατρικά στοιχεία, που δείχνουν ότι η καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους μπορεί να ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την υγεία, ακόμη και όταν τα επίπεδα έκθεσης φαίνονται μέτρια.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Science Advances, εξέτασε την έκθεση σε ρύπους που παράγονται από την καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους, εστιάζοντας στα λεπτά σωματίδια και τα τοξικά υποπροϊόντα, που απελευθερώνονται κατά την καύση. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και η βραχυπρόθεσμη έκθεση σε καπνό ξύλου σε εσωτερικούς χώρους συσχετίστηκε με μετρήσιμο ερεθισμό και φλεγμονή των αεραγωγών, μαζί με αλλαγές που συνδέονται με αυξημένο αναπνευστικό και καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Η μελέτη έδειξε ότι οι συγκεντρώσεις ρύπων σε εσωτερικούς χώρους μπορούν να αυξηθούν ραγδαία κατά την καύση ξύλου και συχνά υπερβαίνουν τα επίπεδα που θεωρούνται ασφαλή για την υγεία, ιδιαίτερα σε κλειστούς ή κακώς αεριζόμενους χώρους. Αυτές οι επιδράσεις παρατηρήθηκαν όχι μόνο σε άτομα με προϋπάρχουσες αναπνευστικές παθήσεις, αλλά και σε κατά τα άλλα υγιή άτομα.
Τα ευρήματα ενισχύουν την ιδέα ότι η καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους δεν είναι μια καλοήθης έκθεση, ακόμη και όταν χρησιμοποιείται περιστασιακά ή για ψυχαγωγικούς σκοπούς.
Τι απελευθερώνεται όταν καίγεται ξύλο σε εσωτερικούς χώρους
Η καύση ξύλου παράγει ένα σύνθετο μείγμα επιβλαβών ουσιών, όπως:
- Λεπτά σωματίδια (PM2.5), αρκετά μικρά ώστε να διεισδύσουν βαθιά στους πνεύμονες
- Μονοξείδιο του άνθρακα, ένα άχρωμο αέριο που παρεμβαίνει στην παροχή οξυγόνου
- Πτητικές οργανικές ενώσεις και πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες
- Οξείδια του αζώτου και άλλα ερεθιστικά αέρια
Τα PM2.5 προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, επειδή μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος μέσω των πνευμόνων, προκαλώντας συστημική φλεγμονή και επηρεάζοντας όργανα πολύ πέρα από το αναπνευστικό σύστημα.
Πώς επηρεάζει το σώμα ο καπνός από καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους
Μόλις εισπνευστούν, τα σωματίδια καπνού ξύλου ερεθίζουν την επένδυση των αεραγωγών και ενεργοποιούν ανοσολογικές αποκρίσεις. Αυτό οδηγεί σε τοπική φλεγμονή, αυξημένη παραγωγή βλέννας και στένωση των αεραγωγών, γεγονός που μπορεί να επιδεινώσει την αναπνοή.
Σε συστημικό επίπεδο, τα λεπτά σωματίδια προάγουν το οξειδωτικό στρες και τη φλεγμονή σε όλο το σώμα. Αυτή η διαδικασία έχει συνδεθεί με υψηλότερο κίνδυνο καρδιακών προσβολών, εγκεφαλικών επεισοδίων και ανωμαλιών του καρδιακού ρυθμού, ειδικά σε άτομα με υποκείμενη καρδιαγγειακή νόσο.
Η επαναλαμβανόμενη έκθεση μπορεί επίσης να επηρεάσει την ανάπτυξη των πνευμόνων στα παιδιά και να επιταχύνει την επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας στους ενήλικες.
Γιατί η έκθεση σε αναθυμιάσεις καύσης ξύλου στο σπίτι είναι ιδιαίτερα ανησυχητική
Η ατμοσφαιρική ρύπανση στο εξωτερικό περιβάλλον διασκορπίζεται, αλλά τα εσωτερικά περιβάλλοντα παγιδεύουν τους ρύπους. Τα τζάκια και οι ξυλόσομπες μπορούν να αυξήσουν γρήγορα τα επίπεδα εσωτερικής ρύπανσης, ιδιαίτερα όταν ο αερισμός είναι περιορισμένος ή/και οι καμινάδες είναι αναποτελεσματικές.
Ακόμα και τα σύγχρονα, καλοσχεδιασμένα τζάκια μπορούν να διαρρεύσουν καπνό σε χώρους διαβίωσης κατά το άναμμα, τον ανεφοδιασμό ή την ατελή καύση. Επειδή οι άνθρωποι περνούν πολλές ώρες σε εσωτερικούς χώρους- η εσωτερική έκθεση μπορεί να είναι πιο έντονη και παρατεταμένη από την εξωτερική έκθεση.
Ποιος κινδυνεύει περισσότερο
- Παιδιά, των οποίων οι πνεύμονες και το ανοσοποιητικό σύστημα βρίσκονται ακόμη σε ανάπτυξη
- Ηλικιωμένοι ενήλικες, ιδιαίτερα όσοι πάσχουν από καρδιακή ή πνευμονική νόσο
- Άτομα με άσθμα, χρόνια βρογχίτιδα ή ΧΑΠ
- Έγκυες, λόγω πιθανών επιπτώσεων στην εμβρυϊκή ανάπτυξη
Γι’ αυτούς τους πληθυσμούς, ακόμη και σχετικά χαμηλά επίπεδα έκθεσης μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα ή να επιδεινώσουν υπάρχουσες παθήσεις.
Πώς αυτά τα ευρήματα ταιριάζουν με τα υπάρχοντα ιατρικά στοιχεία
Μεγάλοι οργανισμοί υγείας έχουν προειδοποιήσει εδώ και καιρό ότι ο καπνός καύσης ξύλου αποτελεί σημαντική πηγή επιβλαβούς ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η νέα μελέτη ενισχύει αυτήν τη θέση, δείχνοντας ότι η έκθεση σε εσωτερικούς χώρους, που συχνά παραβλέπεται στις δημόσιες συζητήσεις, μπορεί να είναι σημαντική και βιολογικά ενεργή.
Η ιατρική έρευνα συνδέει σταθερά την έκθεση σε PM2.5 με αυξημένα αναπνευστικά συμπτώματα, καρδιαγγειακά επεισόδια και πρόωρη θνησιμότητα. Η καύση ξύλου αναγνωρίζεται πλέον ως μία από τις κυρίαρχες πηγές έκθεσης σε λεπτά σωματίδια σε οικιακούς χώρους κατά τους ψυχρότερους μήνες.
Πώς θα μειώσετε τον κίνδυνο
Η ασφαλέστερη επιλογή από άποψη υγείας είναι η πλήρης αποφυγή της καύσης ξύλου σε εσωτερικούς χώρους, ειδικά σε νοικοκυριά με ευάλωτα άτομα. Όταν η καύση ξύλου είναι αναπόφευκτη, τα μέτρα μείωσης του κινδύνου περιλαμβάνουν:
- Διασφάλιση σωστής συντήρησης και αερισμού της καμινάδας
- Χρήση μόνο ξηρού, ακατέργαστου ξύλου
- Αποφυγή παρατεταμένης ή συχνής χρήσης
- Μακριά για παιδιά και άτομα υψηλού κινδύνου από πηγές καπνού
Ωστόσο, ακόμη και αυτά τα μέτρα δεν μπορούν να εξαλείψουν πλήρως την έκθεση.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι ασφαλής η περιστασιακή χρήση τζακιού για υγιείς ενήλικες;
Η περιστασιακή χρήση μπορεί να φαίνεται ακίνδυνη, αλλά μελέτες δείχνουν ότι ακόμη και η βραχυπρόθεσμη έκθεση μπορεί να αυξήσει τον ερεθισμό και τη φλεγμονή των αεραγωγών. Ο κίνδυνος συσσωρεύεται με την επαναλαμβανόμενη έκθεση.
Είναι οι σύγχρονες ξυλόσομπες ασφαλέστερες από τα παραδοσιακά τζάκια;
Οι σύγχρονες σόμπες μπορούν να μειώσουν τις εκπομπές, αλλά δεν εξαλείφουν πλήρως την εσωτερική ρύπανση, ειδικά κατά την ανάφλεξη και τον ανεφοδιασμό.
Επηρεάζει και την καρδιά ο καπνός καύσης ξύλου;
Ναι. Τα λεπτά σωματίδια από τον καπνό μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και συνδέονται με αυξημένο καρδιαγγειακό στρες και υψηλότερο κίνδυνο καρδιακών επεισοδίων.
Είναι τα ηλεκτρικά ή τα τζάκια αερίου ασφαλέστερες εναλλακτικές λύσεις;
Τα ηλεκτρικά τζάκια δεν παράγουν ρύπους καύσης σε εσωτερικούς χώρους. Τα τζάκια αερίου γενικά εκπέμπουν λιγότερα σωματίδια από το ξύλο, αλλά η ποιότητα αερισμού εξακολουθεί να έχει σημασία.
Συμπέρασμα
Νέα έρευνα υπογραμμίζει ότι η καύση ξύλου σε εσωτερικούς χώρους ενέχει πραγματικούς και συχνά υποτιμημένους κινδύνους για την υγεία. Τα λεπτά σωματίδια και τα τοξικά αέρια που απελευθερώνονται κατά την καύση μπορούν να ερεθίσουν τους πνεύμονες, να επιβαρύνουν το καρδιαγγειακό σύστημα και να επηρεάσουν δυσανάλογα τις πιο ευάλωτες ομάδες πληθυσμού.
