Ένα και μόνο ρινικό σπρέι ίσως μας προστατεύει από κάθε βήχα, κρυολόγημα και γρίπη – Έρευνα

Τα ευρήματα επικεντρώνονται στην ενίσχυση της ανοσολογικής άμυνας απευθείας μέσα στην μύτη, το κύριο σημείο εισόδου για τα αερομεταφερόμενα παθογόνα.

Ενώ βρίσκεται ακόμη σε πειραματικό στάδιο, αυτή η προσέγγιση αντιπροσωπεύει μια σημαντική μετατόπιση από τα παραδοσιακά ενέσιμα εμβόλια.

Τι έδειξε η νέα έρευνα

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Science, εξέτασε ένα πειραματικό ρινικό σπρέι που σχεδιάστηκε για να «εκπαιδεύει» τα ανοσοκύτταρα που καλύπτουν τις ρινικές διόδους.

Αντί να στοχεύει σε έναν συγκεκριμένο ιό (όπως η γρίπη), η νέα μέθοδος στοχεύει στην ενίσχυση της ευρείας έμφυτης ανοσολογικής άμυνας στην ανώτερη αναπνευστική οδό. Σε εργαστηριακές και ζωικές μελέτες, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι αυτή η ρινική εκπαίδευση/θεραπεία:

• διεγείρει τις τοπικές ανοσολογικές αποκρίσεις
• μειώνει τη σοβαρότητα των ιογενών λοιμώξεων
• βοηθά στην προστασία από βακτηριακές πνευμονικές λοιμώξεις
• μεταλλάσσει τις φλεγμονώδεις αποκρίσεις, που συνδέονται με αλλεργίες

Αντί να δρα σαν ένα παραδοσιακό εμβόλιο που παράγει συγκεκριμένα αντισώματα για εκάστοτε παθογόνο, το ρινικό σπρέι φαίνεται να προετοιμάζει το ανοσοποιητικό σύστημα του βλεννογόνου ιστού στην μύτη για ταχύτερες και ισχυρότερες αντιδράσεις σε πολλαπλές αναπνευστικές απειλές.

Πώς διαφέρει ένα ρινικό εμβόλιο από μια παραδοσιακή ένεση

Τα παραδοσιακά εμβόλια συνήθως εγχέονται στον μυ. Διεγείρουν κυρίως τη συστημική ανοσία, δηλαδή τα κυκλοφορούντα αντισώματα και Τ-κύτταρα σε όλο το σώμα.

Το νέο ρινικό σπρέι λειτουργεί διαφορετικά. Στοχεύει το ανοσοποιητικό σύστημα του βλεννογόνου, το οποίο καλύπτει:

• την μύτη
• τον λαιμό
• τους αεραγωγούς

Η μύτη είναι το πρώτο φράγμα κατά των αερομεταφερόμενων παθογόνων. Η ενίσχυση των ανοσοκυττάρων σε αυτό το σημείο εισόδου μπορεί να:

• εμποδίσει τους ιούς πριν εξαπλωθούν βαθύτερα στους πνεύμονες
• μειώσει το ιικό φορτίο
• περιορίσει την ιική μετάδοση

Οι ειδικοί έχουν από καιρό τονίσει ότι η ανοσία του βλεννογόνου ιστού στην μύτη είναι κρίσιμη για την πρόληψη των αναπνευστικών νοσημάτων.

Πώς θα μπορούσε ένα σπρέι να προστατεύσει από πολλούς ιούς;

Η βασική ιδέα είναι η ευρέος φάσματος ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος.

Αντί να παράγει αντισώματα κατά ενός συγκεκριμένου στελέχους ιού, το υπό μελέτη ρινικό σπρέι φαίνεται να διεγείρει τα έμφυτα ανοσοκύτταρα, όπως τα μακροφάγα και τα επιθηλιακά κύτταρα, για να αναπτύξουν μια ταχεία απόκριση έναντι διαφόρων παθογόνων.

Αυτό θα μπορούσε ενδεχομένως να προστατεύσει από:

• Ιούς γρίπης
• Ρινοϊούς (κοινό κρυολόγημα)
• Αναπνευστικό συγκυτιακό ιό (RSV)
• Δευτερογενή βακτηριακή πνευμονία

Ενισχύοντας την πρώιμη ανοσοποιητική άμυνα, το σώμα μπορεί να αποτρέψει την εγκατάσταση λοιμώξεων.

Πώς θα μπορούσε να βοηθήσει στην πρόληψη βακτηριακών πνευμονικών λοιμώξεων;

Πολλές σοβαρές αναπνευστικές ασθένειες εμφανίζονται, όταν οι ιογενείς λοιμώξεις αποδυναμώνουν την άμυνα των πνευμόνων, επιτρέποντας στα βακτήρια να εισβάλουν.

Εάν ένα ρινικό σπρέι μειώσει τον ιικό πολλαπλασιασμό και ενισχύσει την ανοσία του βλεννογόνου, μπορεί να:

• μειώσει τον κίνδυνο δευτερογενών βακτηριακών λοιμώξεων
• μειώσει τη σοβαρότητα της πνευμονίας
• βελτιώσει τη συνολική αναπνευστική ανθεκτικότητα

Η βακτηριακή πνευμονία συχνά ακολουθεί λοιμώξεις από γρίπη. Η πρόληψη ή η μείωση της ιογενούς βλάβης θα μπορούσε επομένως να μειώσει και τις βακτηριακές επιπλοκές.

Πώς γίνεται να λειτουργεί και ενάντια στις αλλεργίες;

Είναι ενδιαφέρον ότι οι ερευνητές παρατήρησαν και αλλαγές στις οδούς φλεγμονώδους σηματοδότησης, που εμπλέκονται στις αλλεργικές αντιδράσεις.

Η αλλεργική ρινίτιδα αφορά μια υπερβολική ανοσολογική απόκριση που πραγματοποιείται στο ρινικό τοίχωμα. Εάν το ρινικό σπρέι τροποποιήσει τη συμπεριφορά των ανοσοκυττάρων και τη φλεγμονώδη σηματοδότηση, μπορεί να:

• μειώσει την υπερβολική ανοσολογική ενεργοποίηση
• βελτιώσει την ανοχή στα περιβαλλοντικά αλλεργιογόνα
• μετριάσει τα συμπτώματα αλλεργίας

Εφόσον τα αλλεργικά συμπτώματα προκαλούνται από την υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος, η τροποποίηση των τοπικών ανοσολογικών αποκρίσεων θα μπορούσε να προσφέρει ανακούφιση.

Ωστόσο, αυτό παραμένει υπό διερεύνηση.

Θα πρόκειται για ένα τύπου καθολικό εμβόλιο;

Όχι. Όχι ακόμα, τουλάχιστον.

Η έρευνα παραμένει σε πειραματικά στάδια και κυρίως σε προκλινικά μοντέλα. Σημαντικές σκέψεις περιλαμβάνουν:

• Μακροπρόθεσμη ασφάλεια
• Διάρκεια προστασίας
• Αποτελεσματικότητα στους ανθρώπους
• Κίνδυνος υπερδιέγερσης του ανοσοποιητικού συστήματος

Ενώ είναι πολλά υποσχόμενη, η ιδέα ενός μόνο ρινικού σπρέι που θα προστατεύει από «όλα» τα κρυολογήματα και τη γρίπη βρίσκεται ακόμη υπό διερεύνηση.

Γιατί αυτή η προσέγγιση θεωρείται καινοτόμος;

Αυτή η έρευνα αμφισβητεί το παραδοσιακό μοντέλο «ένα εμβόλιο για κάθε παθογόνο». Οι βασικές καινοτομίες περιλαμβάνουν:

• Στόχευση του ρινικού ανοσοποιητικού φραγμού
• Ενεργοποίηση της έμφυτης “μνήμης” ανοσολογικών αποκρίσεων του ρινικού βλεννογόνου
• Ταχεία, ευρέος φάσματος άμυνα

Οι ειδικοί δημόσιας υγείας σημειώνουν ότι οι αναπνευστικοί ιοί μεταλλάσσονται συχνά. Μια στρατηγική που δεν βασίζεται σε εξειδικευμένα αντισώματα για το εκάστοτε κυρίαρχο στέλεχος (όπως γίνεται τώρα για τη σύνθεση του ετήσιου αντιγριπικού εμβολίου) θα μπορούσε να είναι πιο προσαρμόσιμη.

Θα μπορούσε αυτό να αντικαταστήσει τα εμβόλια γρίπης;

Όχι στο εγγύς μέλλον.

Τα τρέχοντα εμβόλια γρίπης είναι ειδικά για κάθε στέλεχος και ενημερώνονται ετησίως. Παραμένουν απαραίτητα εργαλεία για την μείωση της σοβαρής νόσου και της νοσηλείας.

Εάν αποδειχθεί αποτελεσματικό, ένα ρινικό σπρέι θα μπορούσε να συμπληρώσει και όχι απαραίτητα να αντικαταστήσει τα υπάρχοντα εμβόλια.

Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι απαιτούνται περισσότερες κλινικές δοκιμές πριν από την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων.

Ποια είναι τα πιθανά οφέλη για τη δημόσια υγεία;

Εάν οι μελλοντικές δοκιμές επιβεβαιώσουν την αποτελεσματικότητα στους ανθρώπους, τα πιθανά οφέλη θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν:

• Μειωμένο φορτίο εποχικών αναπνευστικών ασθενειών
• Μειωμένη χρήση αντιβιοτικών από λιγότερες δευτερογενείς λοιμώξεις
• Βελτιωμένη ετοιμότητα για πανδημίες
• Απλοποιημένη χορήγηση εμβολίου

Ένα ρινικό σπρέι είναι μη επεμβατικό και ευκολότερο στη χορήγηση, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την εμβολιαστική κάλυψη σε παγκόσμιο επίπεδο.

Συμπέρασμα

Έρευνα έδειξε ότι ένα και μόνο εμβόλιο υπό μορφή ρινικού σπρέι μπορεί κάποια μέρα να παρέχει ευρεία προστασία από αναπνευστικούς ιούς, βακτηριακές πνευμονικές λοιμώξεις και πιθανώς αλλεργική φλεγμονή, ενισχύοντας την ανοσοποιητική άμυνα του βλεννογόνου στην μύτη.

Ενώ τα ευρήματα είναι πολλά υποσχόμενα, η προσέγγιση παραμένει πειραματική. Οι κλινικές δοκιμές θα καθορίσουν εάν αυτή η καινοτόμος στρατηγική μπορεί να αναδιαμορφώσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον τρόπο πρόληψης των αναπνευστικών ασθενειών.

Προς το παρόν, τα καθιερωμένα εμβόλια και τα προληπτικά μέτρα παραμένουν απαραίτητα. Ωστόσο, η πιθανότητα ενός ευρέως προστατευτικού ρινικού σπρέι υπογραμμίζει ένα συναρπαστικό νέο ορίζοντα στην ανοσολογία και την αναπνευστική υγεία.

Πηγές:
bbc.com
nhs.uk
mayoclinic.org
nih.gov