Κνησμός, κάψιμο ή πόνος στα μάτια: Συνήθεις αιτίες και τι να κάνετε
Η ενόχληση στα μάτια είναι ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι αναζητούν ιατρική συμβουλή.
Ο κνησμός, το κάψιμο και ο πόνος στα μάτια μπορεί να κυμαίνονται από ήπιες και προσωρινές καταστάσεις έως σημάδια μιας υποκείμενης οφθαλμικής πάθησης, η οποία χρήζει άμεσης θεραπείας.
Επειδή τα μάτια είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα, ακόμη και μικρές διαταραχές στην δακρυϊκή μεμβράνη, τους επιφανειακούς ιστούς και την ανοσοποιητική ισορροπία μπορούν να προκαλέσουν σημαντική ενόχληση.
Γιατί τα συμπτώματα των ματιών συχνά επικαλύπτονται
Πολλές οφθαλμικές παθήσεις έχουν παρόμοια συμπτώματα, επειδή επηρεάζουν τις ίδιες δομές:
- τον επιπεφυκότα (εξωτερική επένδυση)
- τον κερατοειδή (διαφανή μπροστινή επιφάνεια)
- τα βλέφαρα και
- τη δακρυϊκή μεμβράνη
Η φλεγμονή, η ξηρότητα, η μόλυνση και ο ερεθισμός των νεύρων μπορούν να προκαλέσουν κάψιμο, κνησμό, πόνο, ερυθρότητα ή δακρύρροια, μερικές φορές ταυτόχρονα.
1. Αλλεργικές οφθαλμικές αντιδράσεις
Οι αλλεργίες είναι από τις πιο συχνές αιτίες φαγούρας και καύσου στα μάτια. Εμφανίζονται όταν το ανοσοποιητικό σύστημα αντιδρά στη γύρη, τα ακάρεα σκόνης, την πιτυρίδα κατοικίδιων ζώων και την μούχλα. Τυπικά χαρακτηριστικά:
- Έντονος κνησμός
- Κόκκινα, υγρά μάτια
- Πρήξιμο των βλεφάρων
- Τα συμπτώματα επηρεάζουν και τα δύο μάτια
Ο πόνος είναι συνήθως ήπιος και η όραση δεν επηρεάζεται σημαντικά.
Τι βοηθά:
- Κρύες κομπρέσες
- Αποφυγή γνωστών αλλεργιογόνων
- Τεχνητά δάκρυα χωρίς συντηρητικά
Τα επίμονα ή σοβαρά συμπτώματα μπορεί να απαιτούν συνταγογραφούμενες αντιαλλεργικές οφθαλμικές σταγόνες.
2. Ξηροφθαλμία
Η ξηροφθαλμία είναι μια κύρια αιτία καύσου, τσουξίματος και πόνου στο μάτι, ειδικά σε ηλικιωμένους και άτομα που χρησιμοποιούν οθόνες για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η ξηροφθαλμία αναπτύσσεται όταν τα δάκρυα είναι ανεπαρκή ή εξατμίζονται πολύ γρήγορα, οδηγώντας σε επιφανειακό ερεθισμό και φλεγμονή. Συνήθη συμπτώματα:
- Αίσθημα καύσου και τσούξιμο
- Αίσθημα σαν άμμος ή σκουπιδάκι στα μάτια
- Κυμαινόμενη θολή όραση
- Τα συμπτώματα επιδεινώνονται αργότερα μέσα στην ημέρα
Τι βοηθά:
- Τακτική χρήση λιπαντικών οφθαλμικών σταγόνων
- Μείωση του χρόνου μπροστά στην οθόνη και συχνότερο βλεφάρισμα
- Ζεστές κομπρέσες για την υγεία των βλεφάρων
Η μέτρια έως σοβαρή ξηροφθαλμία συχνά απαιτεί ιατρική περίθαλψη.
3. Οφθαλμικές μολύνσεις
Οι μολύνσεις μπορεί να προκαλέσουν πόνο, κάψιμο και ερυθρότητα και είναι συνήθως πιο σοβαρές από τις αλλεργίες ή την ξηρότητα. Οι βακτηριακές ή ιογενείς λοιμώξεις συχνά εμφανίζονται με:
- Πόνο στο μάτι
- Ερυθρότητα
- Έκκριση (υδαρής ή παχύρρευστη)
- Ευαισθησία στο φως
Οι μολύνσεις μπορεί να ξεκινήσουν από το ένα μάτι και να εξαπλωθούν στο άλλο.
Τι βοηθά:
- Ιατρική αξιολόγηση
- Συνταγογραφούμενα αντιβιοτικά και αντιικές οφθαλμικά σταγόνες όταν ενδείκνυται
Η αυτοθεραπεία δεν συνιστάται για ύποπτες μολύνσεις.
4. Βλεφαρίτιδα
Η βλεφαρίτιδα είναι χρόνια φλεγμονή των βλεφάρων και αποτελεί συχνή αιτία καύσου, κνησμού και ερεθισμού, ειδικά κατά το ξύπνημα. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν:
- Ερυθρότητα, ερεθισμός στο περίγραμμα των βλεφάρων
- Κρούστα ή απολέπιση στη βάση των βλεφαρίδων
- Αίσθημα καύσου ή ξηροφθαλμίας
Τι βοηθά:
- Τακτική υγιεινή των βλεφάρων
- Ζεστές κομπρέσες
- Ιατρική θεραπεία εάν η φλεγμονή είναι επίμονη
5. Κόπωση των ματιών και δυσφορία που σχετίζεται με τη χρήση οθόνης
Η παρατεταμένη χρήση οθόνης μειώνει τον ρυθμό που ανοιγοκλείνουμε τα μάτια (βλεφάρισμα) και ξηραίνει την επιφάνεια του οφθαλμού, οδηγώντας σε κάψιμο, πόνο ή πόνο που μοιάζει με πίεση στα μάτια. Αυτός ο τύπος δυσφορίας συχνά συνοδεύεται από:
- Πονοκεφάλους
- Θολή όραση μετά τη χρήση οθόνης
- Ανακούφιση μετά από ξεκούραση
Τι βοηθά:
- Συχνά διαλείμματα από τη θέαση οθόνης
- Σωστός φωτισμός στον χώρο που κοιτάτε την οθόνη
- Τακτική χρήση τεχνητών δακρύων
Η καταπόνηση των ματιών δεν προκαλεί μόνιμη βλάβη, αλλά μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την άνεση.
Πιο σοβαρές αιτίες πόνου στα μάτια
Ενώ οι περισσότερες ενοχλήσεις στα μάτια είναι καλοήθεις, ο έντονος πόνος στα μάτια, ειδικά όταν είναι ξαφνικός, μπορεί να σηματοδοτεί μια πιο σοβαρή πάθηση. Προειδοποιητικά σημάδια:
- Σημαντικός πόνος βαθιά στο μάτι
- Αιφνίδιες αλλαγές στην όραση
- Ευαισθησία στο φως με πόνο
- Πόνος στα μάτια μετά από τραυματισμό
Παραστάσεις όπως τραυματισμός του κερατοειδούς, οξύ γλαύκωμα ή φλεγμονή στο εσωτερικό του ματιού απαιτούν επείγουσα ιατρική φροντίδα.
Σπιτική αντιμετώπιση ή ιατρική θεραπεία;
Τα μέτρα στο σπίτι είναι κατάλληλα όταν:
- Τα συμπτώματα είναι ήπια
- Επηρεάζονται και τα δύο μάτια
- Δεν υπάρχει αλλαγή στην όραση ή έντονος πόνος
Απαιτείται ιατρική αξιολόγηση όταν:
- Ο πόνος είναι σημαντικός ή επιδεινώνεται
- Επηρεάζεται η όραση
- Η έκκριση είναι παχύρρευστη ή επίμονη
- Τα συμπτώματα διαρκούν περισσότερο από μερικές ημέρες
Η έγκαιρη θεραπεία βοηθά στην πρόληψη επιπλοκών και επιταχύνει την ανάρρωση.
Συχνές Ερωτήσεις
Μπορούν οι οφθαλμικές αλλεργίες να προκαλέσουν πόνο;
Συνήθως προκαλούν κνησμό και κάψιμο αντί για πραγματικό πόνο. Ο σημαντικός πόνος υποδηλώνει άλλη αιτία.
Είναι ασφαλείς οι σταγόνες για ερυθρότητα ή/και κάψιμο στα μάτια;
Ορισμένες σταγόνες μειώνουν προσωρινά την ερυθρότητα, αλλά μπορούν να επιδεινώσουν τον ερεθισμό εάν χρησιμοποιηθούν υπερβολικά.
Μπορεί όντως η ξηροφθαλμία να είναι επώδυνη;
Ναι. Η χρόνια ξηροφθαλμία μπορεί να προκαλέσει σημαντικό κάψιμο, πόνο και ευαισθησία στο φως.
Συμπέρασμα
Ο κνησμός, το κάψιμο και ο πόνος στα μάτια προκαλούνται συχνότερα από αλλεργίες, ξηροφθαλμία, λοίμωξη, φλεγμονή των βλεφάρων ή καταπόνηση των ματιών, αλλά η ένταση και το μοτίβο των συμπτωμάτων έχουν σημασία. Η ήπια ενόχληση συχνά βελτιώνεται με απλή φροντίδα στο σπίτι, ενώ τα επίμονα ή επώδυνα συμπτώματα απαιτούν ιατρική αξιολόγηση.
