Το χασμουρητό κάνει κάτι εκπληκτικό στον εγκέφαλο - Τι αποκάλυψαν μαγνητικές τομογραφίες
Το χασμουρητό είναι μια από τις πιο κοινές ανθρώπινες συμπεριφορές ανεξαρτήτου φύλου, εθνικότητας και πολιτισμικού υποβάθρου.
Συμβαίνει σε όλους όταν είμαστε κουρασμένοι, βαριόμαστε, ξυπνάμε ή ακόμα και όταν βλέπουμε κάποιον άλλο να χασμουριέται. Επί δεκαετίες, οι επιστήμονες είχαν την περιέργεια για αν το χασμουρητό βοηθά στην οξυγόνωση του αίματος, στην ψύξη του εγκεφάλου ή στη ρύθμιση της εγρήγορσης.
Νέα έρευνα, η οποία δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί επίσημα αλλά είναι διαθέσιμη στο bioRxiv, υποδηλώνει τώρα κάτι πολύ πιο απροσδόκητο: το χασμουρητό μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον τρόπο με τον οποίο κινείται το υγρό μέσα στον εγκέφαλο.
Αυτό το εύρημα αναδιατυπώνει το χασμουρητό όχι ως ένα άνευ νοήματος αντανακλαστικό, αλλά ως ένα μηχανικό γεγονός, που επηρεάζει τη φυσιολογία του εγκεφάλου.
Τι βρήκε η νέα έρευνα
Χρησιμοποιώντας προηγμένη απεικόνιση εγκεφάλου, οι ερευνητές παρατήρησαν ότι το χασμουρητό σχετίζεται με διακριτές, ταχείες μετατοπίσεις στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό (ΕΝΥ), το διαυγές υγρό που περιβάλλει και καλύπτει τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Κατά τη διάρκεια ενός χασμουρητού:
- Οι δομές του εγκεφάλου αλλάζουν ελάχιστα τη θέση τους
- Το ΕΝΥ κινείται με συντονισμένους παλμούς
- Αυτές οι αλλαγές συμβαίνουν ανεξάρτητα από την αναπνοή ή τα επίπεδα οξυγόνου
Αυτό υποδηλώνει ότι το χασμουρητό πυροδοτεί μια μηχανική επίδραση στο εσωτερικό του κρανίου, αντί να εξυπηρετεί μια καθαρά αναπνευστική λειτουργία.
Είναι σημαντικό ότι αυτές οι κινήσεις υγρών ήταν μεγαλύτερες και πιο συνεπείς κατά τη διάρκεια του χασμουρητού παρά κατά τη διάρκεια της κανονικής αναπνοής ή του εκούσιου ανοίγματος του στόματος.
Γιατί έχει σημασία το εγκεφαλονωτιαίο υγρό
Το εγκεφαλονωτιαίο υγρό παίζει διάφορους ρόλους:
- Προστατεύει τον εγκέφαλο από μηχανικές βλάβες
- Βοηθά στη ρύθμιση της πίεσης στο εσωτερικό του κρανίου
- Διευκολύνει την απομάκρυνση των μεταβολικών αποβλήτων
- Υποστηρίζει την μεταφορά θρεπτικών συστατικών
Ακόμα και οι μικρές, ρυθμικές κινήσεις του ΕΝΥ πιστεύεται ότι υποστηρίζουν την υγεία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου. Οι διαταραχές στη δυναμική του ΕΝΥ σχετίζονται με παθήσεις όπως ο υδροκεφαλισμός, η τραυματική εγκεφαλική βλάβη και η νευροεκφυλιστική νόσος.
Το εύρημα ότι το χασμουρητό μπορεί να επηρεάσει την κίνηση του ΕΝΥ προσθέτει ένα νέο επίπεδο στην κατανόησή μας για το πώς καθημερινές συμπεριφορές αλληλεπιδρούν με τα συστήματα συντήρησης του εγκεφάλου.
Πώς το χασμουρητό μπορεί να θέσει σε κίνηση το εγκεφαλικό υγρό
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι το χασμουρητό δημιουργεί μια προσωρινή διαβάθμιση πίεσης μέσα στο κρανίο. Πιθανώς συμβάλλουν διάφοροι παράγοντες, όπως:
- Το δυνατό άνοιγμα της γνάθου τεντώνει τους μύες που συνδέονται με τη βάση του κρανίου
- Η βαθιά εισπνοή μεταβάλλει τη ροή του φλεβικού αίματος
- Η ανεπαίσθητη μετατόπιση του εγκεφάλου δημιουργεί χώρο για μετατόπιση του ΕΝΥ
Σε αντίθεση με την αναπνοή, το χασμουρητό περιλαμβάνει μια συντονισμένη, δυναμική ακολουθία, που μπορεί να λειτουργήσει σαν μια ήπια “αντλία” για το ενδοκρανιακό υγρό.
Αυτός ο μηχανισμός ευθυγραμμίζεται με τα αυξανόμενα ερευνητικά στοιχεία, ότι οι φυσικές δυνάμεις και όχι μόνο τα χημικά σήματα παίζουν ρόλο στη διαχείριση του εγκεφάλου.
Γιατί αυτό αλλάζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε το χασμουρητό
Επί χρόνια, το χασμουρητό υποτιμάται ως μια υποτυπώδης ή κοινωνικά μεταδοτική συνήθεια. Αυτή η έρευνα αμφισβητεί αυτήν την άποψη.
Από νευρολογικής άποψης, το χασμουρητό μπορεί να:
- υποστηρίξει την κυκλοφορία των υγρών κατά τη διάρκεια καταστάσεων χαμηλής εγρήγορσης
- συμβάλλει στη ρύθμιση των μεταβάσεων της ενδοκρανιακής πίεσης
- συμβάλλει στην αποκατάσταση του εγκεφάλου σε φάση κόπωσης
Αντί να είναι άχρηστο, το χασμουρητό μπορεί να αντιπροσωπεύει μια συμπεριφορά διατήρησης χαμηλής ενέργειας, παρόμοια με το τέντωμα μετά από αδράνεια.
Σημαίνει αυτό ότι το χασμουρητό είναι “καλό” για τον εγκέφαλο;
Η εν λόγω έρευνα δεν υποδηλώνει ότι οι άνθρωποι πρέπει να χασμουριούνται σκόπιμα για καλύτερη υγεία του εγκεφάλου. Οι παρατηρούμενες επιδράσεις εμφανίζονται φυσικά και σύντομα, και η μακροπρόθεσμη σημασία τους εξακολουθεί να μελετάται.
Ωστόσο, ενισχύει μια ευρύτερη αρχή στη νευροεπιστήμη: πολλές αυτόματες συμπεριφορές εξυπηρετούν ανεπαίσθητες φυσιολογικές λειτουργίες, ακόμη και αν δεν τις αναγνωρίζουμε συνειδητά.
Πώς αυτό ταιριάζει με όσα ξέρουμε για την λειτουργία του εγκεφάλου;
Ανεξάρτητη έρευνα έχει ήδη δείξει ότι:
- Η κίνηση του εγκεφαλικού υγρού αυξάνεται κατά τη διάρκεια του ύπνου
- Η στάση του σώματος επηρεάζει την κυκλοφορία του ΕΝΥ
- Οι μηχανικές δυνάμεις επηρεάζουν τις οδούς καθαρισμού του εγκεφάλου
Το χασμουρητό φαίνεται τώρα να είναι ένα άλλο κομμάτι αυτού του παζλ, συνδέοντας την μυϊκή δραστηριότητα, τη δυναμική του κρανίου και την κίνηση των υγρών με τρόπο που δεν είχε οπτικοποιηθεί άμεσα πριν.
Συχνές Ερωτήσεις
Βοηθάει το χασμουρητό στον καθαρισμό του εγκεφάλου όπως ο ύπνος;
Όχι με τον ίδιο τρόπο. Ο ύπνος περιλαμβάνει παρατεταμένη, μεγάλης κλίμακας ανταλλαγή υγρών, ενώ το χασμουρητό φαίνεται να προκαλεί σύντομες, εντοπισμένες μετακινήσεις υγρών. Τα αποτελέσματα δεν είναι ισοδύναμα.
Είναι το υπερβολικό χασμουρητό σημάδι εγκεφαλικού προβλήματος;
Μερικές φορές. Ενώ το φυσιολογικό χασμουρητό είναι ακίνδυνο, το συχνό ή ανεξέλεγκτο χασμουρητό μπορεί να σχετίζεται με νευρολογικές παθήσεις και θα πρέπει να αξιολογείται ιατρικά, εάν συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα.
Επηρεάζει η καταστολή ενός χασμουρητού την λειτουργία του εγκεφάλου;
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η διακοπή ενός περιστασιακού χασμουρητού προκαλεί βλάβη. Ο εγκέφαλος δεν εξαρτάται μόνο από το χασμουρητό για τη ρύθμιση των υγρών.
Γιατί οι άνθρωποι χασμουριούνται περισσότερο όταν είναι κουρασμένοι ή βαριούνται;
Οι καταστάσεις χαμηλής εγρήγορσης σχετίζονται με αλλαγές στη ροή του αίματος και την πίεση στον εγκέφαλο. Το χασμουρητό μπορεί να βοηθήσει τον εγκέφαλο να μεταβεί από ένα επίπεδο διέγερσης σε άλλο.
Βιώνουν τα ζώα τις ίδιες επιδράσεις στα εγκεφαλικά υγρά όταν χασμουριούνται;
Το χασμουρητό είναι ευρέως διαδεδομένο στα θηλαστικά, γεγονός που υποδηλώνει μια καλά εξελιγμένη βιολογική λειτουργία, αλλά παρόμοιες μελέτες απεικόνισης σε ζώα εξακολουθούν να είναι περιορισμένες.
Συμπέρασμα
Το χασμουρητό μπορεί να φαίνεται ασήμαντο, αλλά νέα έρευνα δείχνει ότι είναι επιδρά με φυσιολογικά ενεργό τρόπο μέσα στον εγκέφαλο. Προκαλώντας ανεπαίσθητες αλλά μετρήσιμες μεταβολές στο εγκεφαλονωτιαίο υγρό, το χασμουρητό φαίνεται να αλληλεπιδρά με συστήματα που ρυθμίζουν την πίεση, την κυκλοφορία και τη συντήρηση του εγκεφάλου.
