Καρκίνος: Η επιστήμη τρέχει, ο προσυμπτωματικός έλεγχος μένει πίσω

Την ιδιαίτερη αξία των δωρεάν προσυμπτωματικών ελέγχων για τον καρκίνο, που παρέχει το υπουργείο Υγείας, αναδεικνύουν οι ογκολόγοι στο πλαίσιο της επαγρύπνησης για την πρόληψη της νόσου. Οι ειδικοί κάνουν λόγο για «κοσμογονία στην Ογκολογία», που μετατρέπει μεταστατικούς καρκίνους σε χρόνιες νόσους και καρκίνους σε αρχόμενο στάδιο σε ιάσιμους.

Όμως, η συμμετοχή των πολιτών στον προσυμπτωματικό έλεγχο παραμένει χαμηλότερη από την αναμενόμενη στην χώρα μας, με τους ειδικούς να εκφράζουν την ελπίδα ότι ένα μέρος των δικαιούχων που δεν κάνουν χρήση του προγράμματος ενδεχομένως να υποβάλλονται στις εξετάσεις μέσω του προσωπικού τους γιατρού.

Τι δείχνουν οι αριθμοί

Σήμερα διεξάγονται στην Ελλάδα τρία σχετικά προγράμματα: για τον καρκίνο του μαστού, για τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας και για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Καρκίνος του μαστού

Με δικαιούχους 2.313.851 γυναίκες ηλικίας 45-74 ετών, έως το Δεκέμβριο του 2025, εκτελέστηκαν 946.892 ψηφιακές μαστογραφίες. Από τις γυναίκες που υποβλήθηκαν στον έλεγχο 249.078 έλαβαν παραπομπή για υπερηχογράφημα. Πιθανές περιπτώσεις κακοήθειας που απαιτούν περαιτέρω έλεγχο (BIRADS3+) ανιχνεύθηκαν σε 58.286 γυναίκες.

Καρκίνος του τραχήλου της μήτρας

Παρότι δικαιούχοι ήταν 2.501.244 γυναίκες ηλικίας 21-65 ετών, εκτελέστηκαν 72.273 δειγματοληψίες PAP, 315.835 δειγματοληψίες HPV και 304.017 γυναικολογικές εξετάσεις. Εύρημα ανιχνεύθηκε σε 10.336 γυναίκες, οι οποίες παραπέμφθηκαν για κολποσκόπηση, ενώ 6.779 χρειάστηκαν βιοψία.

Καρκίνος του παχέος εντέρου

Στους 3.268.526 δικαιούχους ηλικίας 50-69 ετών διατέθηκαν 929.204 kit αυτοδιαγνωστικού ελέγχου από τα φαρμακεία. Από αυτούς που πραγματοποίησαν το τεστ, 38.196 έλαβαν παραπομπή για κολονοσκόπηση και έγιναν 17.108 βιοψίες.

Τα παραπάνω στοιχεία παρουσίασε εκ μέρους του ΕΟΔΥ ο Ειδικός Παθολόγος–Λοιμωξιολόγος Δημήτριος Χατζηγεωργίου, σε συνέντευξη Τύπου που διοργάνωσε η Εταιρεία Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου.

Ο καρκίνος σήμερα

Σύμφωνα με τον Αντιπρόεδρο του Δ.Σ. της ΕΟΠΕ, Αριστοτέλη Μπάμια, η πρόγνωση των περισσότερων καρκίνων έχει βελτιωθεί σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες. Η βελτίωση αυτή οφείλεται στη διάγνωση σε πρωιμότερα στάδια μέσω οργανωμένων στρατηγικών προσυμπτωματικού ελέγχου, καθώς και στην πρόοδο των θεραπευτικών μεθόδων. Η συμβολή της μοριακής βιολογίας, της εξατομικευμένης ιατρικής, των στοχευμένων θεραπειών και της ανοσοθεραπείας έχει ήδη μετατρέψει πολλές μορφές μεταστατικού καρκίνου σε χρόνιες παθήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις επιτυγχάνεται ακόμη και ίαση.

Ωστόσο, έως και το 40% των καρκίνων μπορούν να αποφευχθούν μέσω αλλαγών στον τρόπο ζωής, όπως τόνισε ο Παθολόγος–Ογκολόγος Μιχάλης Νικολάου. Παράγοντες όπως η διακοπή του καπνίσματος, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και η μείωση της έκθεσης σε περιβαλλοντικούς ρύπους παίζουν καθοριστικό ρόλο. Και ο κ. Νικολάου στάθηκε στη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης, που αυξάνει σημαντικά τη θεραπευσιμότητα.

Αντιμετώπιση και νέες ανάγκες

Η ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του καρκίνου απαιτεί συνδυασμό πρόληψης, σύγχρονης θεραπείας, παρηγορικής φροντίδας, ψυχοκοινωνικής υποστήριξης και ισότιμης πρόσβασης στις θεραπείες, όπως επεσήμανε ο Επίκουρος Καθηγητής Θεραπευτικής Ογκολογίας, Ε.Κ.Π.Α Μιχαήλ Λιόντος. Παράλληλα, η αυξανόμενη επιβίωση δημιουργεί νέες ανάγκες για μακροχρόνια φροντίδα και διατήρηση της ποιότητας ζωής των επιζώντων.

Η συμβολή της βιοφαρμακευτικής καινοτομίας αναδείχθηκε από την Ελισάβετ Προδρόμου, Γενική Διευθύντρια Bristol Myers Squibb Ελλάδας, Γενική Γραμματέας Pharma Innovation Forum (PiF). Η ίδια τόνισε ότι η έρευνα και ανάπτυξη νέων θεραπειών βελτιώνει ουσιαστικά την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών, επισημαίνοντας τη σημασία συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Συμμετοχή ασθενών και αγωγή μαθητών

Η αντιπρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ), Παρασκευή Μιχαλοπούλου, εκπροσωπώντας την κοινότητα των ασθενών, ανέδειξε τη σημασία της ενεργού συμμετοχής των ασθενών στη λήψη αποφάσεων και της εξασφάλισης ισότιμης πρόσβασης στις καινοτόμες θεραπείες.

Τέλος ο Παθολόγος – Ογκολόγος, Διευθυντής, Ογκολογικό Τμήμα, 417 ΝΙΜΤΣ, Νικόλαος Τσουκαλάς αναφέρθηκε στο γεγονός ότι, ανεξάρτητα από τις πολλές σημαντικές εξελίξεις και καινοτομίες στην ογκολογία, η αξία της αγωγής υγείας, της πρόληψης (πρωτογενούς και δευτερογενούς) και της έγκαιρης διάγνωσης του καρκίνου παραμένει ανεκτίμητη. Επιπλέον, υπογράμμισε τη συμβολή των δεδομένων υγείας, της μοριακής βιολογίας και της βιοπληροφορικής στην εξατομίκευση της φροντίδας στους ογκολογικούς ασθενείς τονίζοντας τη μοναδικότητα του κάθε ανθρώπου-ασθενή ως ψυχοσωματική προσωπικότητα. «Η ανθρώπινη ζωή είναι ανεκτίμητη και οι ασθενείς μας είναι μοναδικοί και αναντικατάστατοι», ανέφερε ο κ. Τσουκαλάς.