Πόσο ευτυχισμένοι πρέπει να είστε για να μειώσετε τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων;

Ένα αυξανόμενο σύνολο ερευνών δείχνει πλέον την ψυχολογική ευεξία (ειδικά τον δείκτη ευτυχίας) ως έναν σημαντικό παράγοντα στην μακροπρόθεσμη σωματική υγεία.

Μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη ουσιαστικά επικυρώνει αυτά τα στοιχεία, υποδηλώνοντας ότι τα άτομα που αναφέρουν υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας είναι λιγότερο πιθανό να αναπτύξουν κοινές χρόνιες παθήσεις ή αντιμετωπίζουν χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από αυτές.

Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη

Η πρόσφατη έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Frontiersin in Medicine, ανέλυσε τα αποτελέσματα υγείας σε μεγάλους πληθυσμούς σε εκτεταμένες περιόδους παρακολούθησης, εξετάζοντας πώς η αυτοαναφερόμενη ευτυχία και η συναισθηματική ευεξία σχετίζονται με την ανάπτυξη χρόνιων παθήσεων και τη θνησιμότητα.

Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι άτομα με υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας είχαν:

• Χαμηλότερα ποσοστά ανάπτυξης πολλαπλών χρόνιων παθήσεων
• Μειωμένο κίνδυνο θανάτου που σχετίζεται με χρόνιες ασθένειες
• Καλύτερες μακροπρόθεσμες πορείες υγείας, ακόμη και αφότου συνυπολογίστηκαν σχετικές παράμετροι, όπως η ηλικία, το φύλο και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες

Είναι σημαντικό ότι η συσχέτιση δεν περιοριζόταν σε μία ασθένεια. Η προστατευτική σύνδεση παρατηρήθηκε σε αρκετές κοινές χρόνιες παθήσεις, υποδηλώνοντας μια ευρεία, συστημική επίδραση της ευτυχίας στη βιολογία μας.

Γιατί η ευτυχία μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο χρόνιας νόσου

Η ευτυχία δεν είναι απλώς μια συναισθηματική κατάσταση. Είναι στενά συνδεδεμένη με φυσιολογικές διεργασίες, που επηρεάζουν την μακροπρόθεσμη υγεία.

Τα άτομα που βιώνουν μεγαλύτερη ψυχολογική ευεξία τείνουν να εμφανίζουν:

• Χαμηλότερα επίπεδα χρόνιας φλεγμονής
• Υγιέστερα πρότυπα ορμονών του στρες
• Καλύτερη ρύθμιση του ανοσοποιητικού συστήματος
• Πιο ευνοϊκές καρδιαγγειακές αντιδράσεις

Το χρόνιο στρες και οι αρνητικές συναισθηματικές καταστάσεις μπορούν να κρατήσουν το σώμα σε μια παρατεταμένη κατάσταση «μάχης ή φυγής», η οποία με την πάροδο του χρόνου συμβάλλει σε αγγειακή βλάβη, αντίσταση στην ινσουλίνη και δυσλειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Η ευτυχία φαίνεται να αντισταθμίζει αυτές τις επιδράσεις, υποστηρίζοντας τη φυσιολογική σταθερότητα.

Ο ρόλος του στρες και της φλεγμονής

Ένας από τους ισχυρότερους βιολογικούς δεσμούς μεταξύ της ευτυχίας και του κινδύνου χρόνιων ασθενειών είναι η φλεγμονή. Η χρόνια χαμηλού βαθμού φλεγμονή είναι ένας κοινός παράγοντας πολλών μακροχρόνιων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των καρδιακών παθήσεων, του διαβήτη και ορισμένων αυτοάνοσων νοσημάτων.

Τα υψηλότερα επίπεδα ευτυχίας σχετίζονται με χαμηλότερους δείκτες φλεγμονής, γεγονός που υποδηλώνει ότι η συναισθηματική ευεξία συμβάλλει στην εξασθένηση των φλεγμονωδών διεργασιών, οι οποίες βλάπτουν σταδιακά τους ιστούς και τα όργανα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η ευτυχία εξαλείφει τον κίνδυνο ασθένειας, αλλά μπορεί να μειώσει μία από τις βασικές βιολογικές οδούς μέσω των οποίων αναπτύσσονται οι χρόνιες ασθένειες.

Αλλάζει η ευτυχία και τις συμπεριφορές υγείας;

Τα πιο ευτυχισμένα άτομα συχνά επιδίδονται γενικότερα σε πιο υγιεινές συμπεριφορές, γεγονός που εξηγεί εν μέρει αυτήν την προστατευτική συσχέτιση. Κατά μέσο όρο, τα άτομα με υψηλότερη ευεξία είναι πιο πιθανό να:

• Παραμένουν σωματικά δραστήρια
• Διατηρούν κοινωνικές συνδέσεις
• Κοιμούνται πιο σταθερά
• Αποφεύγουν επιβλαβείς συμπεριφορές αντιμετώπισης

Ωστόσο, η μελέτη διαπίστωσε ότι η ευτυχία παρέμεινε συνδεδεμένη με καλύτερα αποτελέσματα υγείας ακόμη και αφότου ελήφθησαν υπόψη πολλές παράμετροι του τρόπου ζωής. Αυτό υποδηλώνει ότι η καθαυτή ευτυχία μπορεί να ασκεί άμεσες φυσιολογικές επιδράσεις, όχι μόνο έμμεσες συμπεριφορικές.

Μπορεί η ευτυχία να προστατεύσει από πολλαπλές χρόνιες παθήσεις;

Η μελέτη αναδεικνύει μια σημαντική έννοια, γνωστή ως πολυνοσηρότητα, όπου το άτομο αναπτύσσει δύο ή περισσότερες χρόνιες ασθένειες με την πάροδο του χρόνου. Οι πιο ευτυχισμένοι συμμετέχοντες ήταν λιγότερο πιθανό να προχωρήσουν προς την πολυνοσηρότητα, υποδεικνύοντας ότι η συναισθηματική ευεξία επιβραδύνει γενικώς τα χρόνια προβλήματα υγείας, αντί να στοχεύει σε μία μόνο ασθένεια.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η πολυνοσηρότητα είναι ένας από τους ισχυρότερους προγνωστικούς παράγοντες μειωμένης ποιότητας ζωής και επιβάρυνσης της υγειονομικής περίθαλψης.

Τι δεν κάνει η ευτυχία

Η ευτυχία δεν κάνει κάποιον… άτρωτο στις ασθένειες, ούτε αντικαθιστά την ιατρική περίθαλψη, τους προληπτικούς ελέγχους ή τις επιλογές υγιεινού τρόπου ζωής. Οι χρόνιες ασθένειες είναι πολύπλοκες και επηρεάζονται από τη γενετική, το περιβάλλον και τη συμπεριφορά.

Αντί να λειτουργεί ως θεραπεία, η ευτυχία φαίνεται να λειτουργεί ως προστατευτικός τροποποιητής, βελτιώνοντας διακριτικά τον τρόπο με τον οποίο το σώμα ανταποκρίνεται στο στρες, τη φλεγμονή και τη γήρανση με την πάροδο του χρόνου.

Συχνές Ερωτήσεις

Προλαμβάνει άμεσα η ευτυχία τις χρόνιες ασθένειες;

Όχι. Δεν προλαμβάνει από μόνη της τις ασθένειες, αλλά σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο μέσω βιολογικών και συμπεριφορικών οδών.

Είναι αυτό το αποτέλεσμα το ίδιο για όλους;

Η ισχύς της συσχέτισης ποικίλλει, αλλά έχουν παρατηρηθεί οφέλη σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και πληθυσμούς.

Είναι η ευτυχία πιο σημαντική από τη διατροφή ή την άσκηση;

Όχι. Η ευτυχία συμπληρώνει, δεν αντικαθιστά τις καθιερωμένες συμπεριφορές που προστατεύουν την υγεία.

Συμπέρασμα

Νέα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η ευτυχία μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο ανάπτυξης κοινών χρόνιων ασθενειών και την πιθανότητα θανάτου από αυτές. Επηρεάζοντας τη φλεγμονή, τη βιολογία του στρες και τη συνολική φυσιολογική ανθεκτικότητα, η ευτυχία φαίνεται να υποστηρίζει την μακροπρόθεσμη υγεία με τρόπους που εκτείνονται πέρα από τον τρόπο ζωής και μόνο.

Πηγές:
https://www.healthline.com/health-news/happiness-helps-lower-chronic-disease-mortality-risk
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/mental-health-strengthening-our-response
https://www.cdc.gov/chronicdisease/about/index.htm