Πώς η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας προστατεύει τον εγκέφαλο
Η εκμάθηση και η τακτική χρήση μιας δεύτερης γλώσσας έχει από καιρό συνδεθεί με πολιτιστικά και γνωστικά οφέλη.
Τώρα, μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη προσθέτει ισχυρά ιατρικά στοιχεία, ότι η διγλωσσία μπορεί να προστατεύει τον εγκέφαλο από την ηλικιακή παρακμή, βοηθώντας στη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας και στην καθυστέρηση της νευρολογικής γήρανσης.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο Nature Aging, εξέτασε τη δομή του εγκεφάλου και τη γνωστική απόδοση σε άτομα που μιλούσαν περισσότερες από μία γλώσσες σε σύγκριση με εκείνα που μιλούσαν μόνο μία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα άτομα που είχαν μάθει και χρησιμοποιούσαν ενεργά μια δεύτερη γλώσσα εμφάνισαν σημάδια βραδύτερης γήρανσης του εγκεφάλου, ακόμη και όταν συνυπολογίστηκε το επίπεδο εκπαίδευσης, ο τρόπος ζωής και η γενική υγεία.
Βασικά ευρήματα:
- Καλύτερη διατήρηση των περιοχών του εγκεφάλου, που εμπλέκονται στην προσοχή και τον εκτελεστικό έλεγχο
- Πιο αποτελεσματική νευρωνική συνδεσιμότητα μεταξύ των δικτύων του εγκεφάλου
- Καθυστερημένη έναρξη δεικτών γνωστικής παρακμής, που σχετίζονται με την ηλικία
Είναι σημαντικό ότι αυτές οι προστατευτικές επιδράσεις παρατηρήθηκαν όχι μόνο σε δίγλωσσους που μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα σε όλη τους τη ζωή, αλλά και σε άτομα που έμαθαν μια δεύτερη γλώσσα αργότερα στη ζωή τους.
Πώς η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας αλλάζει τον εγκέφαλο
Η χρήση περισσότερων από μίας γλωσσών απαιτεί από τον εγκέφαλο να διαχειρίζεται συνεχώς τον “ανταγωνισμό” μεταξύ των γλωσσικών συστημάτων. Αυτή η διαδικασία ενισχύει τις περιοχές που είναι υπεύθυνες για την προσοχή, την αναστολή και την εναλλαγή εργασιών.
Νευρολογικά, η διγλωσσία σχετίζεται με:
- Αυξημένη νευρωνική αποτελεσματικότητα στις μετωπιαίες περιοχές του εγκεφάλου
- Μεγαλύτερη γνωστική εφεδρεία, που επιτρέπει στον εγκέφαλο να αντισταθμίζει τις αλλαγές που σχετίζονται με την ηλικία
- Ενισχυμένη συνδεσιμότητα μεταξύ της γλώσσας και των δικτύων εκτελεστικού ελέγχου
Αντί να αποθηκεύει γλώσσες μεμονωμένα, ο εγκέφαλος τις συντονίζει ενεργά, δημιουργώντας συνεχή νοητική διέγερση, που φαίνεται να ενισχύει την ανθεκτικότητα με την πάροδο του χρόνου.
Τι είναι το γνωστικό απόθεμα και γιατί έχει σημασία;
Το γνωστικό απόθεμα αναφέρεται στην ικανότητα του εγκεφάλου να διατηρεί την λειτουργία του παρά τις όποιες δομικές αλλαγές ή βλάβες. Άτομα με υψηλότερο γνωστικό απόθεμα μπορούν να ανεχθούν περισσότερες αλλαγές στον εγκέφαλο που σχετίζονται με την ηλικία ή ασθένειες, πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα.
Η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας συμβάλλει στο γνωστικό απόθεμα με:
- Ταυτόχρονη ενεργοποίηση πολλαπλών εγκεφαλικών συστημάτων
- Απαίτηση για συνεχή πνευματική προσπάθεια για πολλά χρόνια
- Προώθηση της ευέλικτης σκέψης και προσαρμογής
Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί τα δίγλωσσα άτομα συχνά εμφανίζουν καθυστερημένα συμπτώματα γνωστικής εξασθένησης, ακόμη και όταν υπάρχουν υποκείμενες αλλαγές στον εγκέφαλο.
Βοηθάει η εκμάθηση μιας γλώσσας ακόμα και αν γίνει αργότερα στη ζωή;
Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα πρόσφατης έρευνας είναι ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ωφεληθεί κανείς από την εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας. Αν και η διγλωσσία από παιδική ηλικία προσφέρει ισχυρή προστασία, οι ενήλικες που αρχίζουν να μαθαίνουν μια δεύτερη γλώσσα στην μέση ηλικία ή αργότερα εξακολουθούν να εμφανίζουν μετρήσιμα οφέλη για τον εγκέφαλο.
Η εκμάθηση γλωσσών προκαλεί την μνήμη, την προσοχή και την επίλυση προβλημάτων, τα οποία διεγείρουν τη νευρωνική πλαστικότητα. Ακόμη και η μερική επάρκεια φαίνεται να παρέχει γνωστική εμπλοκή, που υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου.
Πώς συγκρίνεται η διγλωσσία με άλλες δραστηριότητες που προστατεύουν τον εγκέφαλο;
Η εκμάθηση γλωσσών είναι παρόμοια με άλλες γνωστικά απαιτητικές δραστηριότητες, όπως η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου ή η ενασχόληση με την επίλυση σύνθετων προβλημάτων. Αυτό που την κάνει μοναδική, όμως, είναι ότι:
- Χρησιμοποιείται επανειλημμένα στην καθημερινή ζωή
- Συνδυάζει μνήμη, προσοχή και κοινωνική αλληλεπίδραση
- Συνεχίζει να προκαλεί τον εγκέφαλο με την πάροδο του χρόνου
Αυτή η διαρκής εμπλοκή μπορεί να εξηγήσει γιατί τα προστατευτικά της αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα ισχυρά.
Μπορεί η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας να αποτρέψει την άνοια;
Η εκμάθηση μιας δεύτερης γλώσσας δεν αποτρέπει εντελώς την άνοια, αλλά τα στοιχεία δείχνουν, ότι μπορεί να καθυστερήσει την έναρξη των συμπτωμάτων. Μελέτες δείχνουν σταθερά ότι τα δίγλωσσα άτομα αναπτύσσουν κλινικά σημάδια άνοιας αρκετά χρόνια αργότερα από τα μονόγλωσσα άτομα, ακόμη και όταν η παθολογία του εγκεφάλου είναι παρόμοια.
Αυτή η καθυστέρηση μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής και την λειτουργική ανεξαρτησία κατά τη γήρανση.
Γιατί τα οφέλη του εγκεφάλου ξεπερνούν την ίδια τη γλώσσα
Τα οφέλη της διγλωσσίας εκτείνονται πέρα από το λεξιλόγιο και τη γραμματική. Η διαχείριση δύο γλωσσών ενισχύει τα γενικά συστήματα γνωστικού ελέγχου, βελτιώνοντας την νοητική ευελιξία, τη ρύθμιση της προσοχής και την αντίσταση στην απόσπαση της προσοχής.
Αυτές οι δεξιότητες είναι κρίσιμες για τη διατήρηση της ανεξαρτησίας και της νοητικής ευκρίνειας καθώς ο εγκέφαλος γερνάει.
Συχνές Ερωτήσεις
Πρέπει να μιλάω άπταιστα τη δεύτερη γλώσσα;
Όχι. Ακόμα και η μέτρια ή λειτουργική χρήση μιας δεύτερης γλώσσας φαίνεται να υποστηρίζει την υγεία του εγκεφάλου.
Έχει σημασία η καθημερινή χρήση δύο γλωσσών;
Ναι. Η τακτική χρήση ενισχύει τον εγκέφαλο και ωφελεί περισσότερο από την περιστασιακή έκθεση.
Μπορούν όλοι να ωφεληθούν νευρολογικά;
Ναι. Οφέλη για τον εγκέφαλο έχουν παρατηρηθεί σε όλη τη διάρκεια της ζωής, από την παιδική ηλικία έως την ενήλικη ζωή.
Συμπέρασμα
Νέα έρευνα αναδεικνύει ότι η εκμάθηση και η χρήση μιας δεύτερης γλώσσας είναι κάτι περισσότερο από μια πολιτιστική ή κοινωνική δεξιότητα: είναι μια ισχυρή μορφή γνωστικής διέγερσης που μπορεί να προστατεύσει τον γηράσκων εγκέφαλο. Ενισχύοντας τα νευρωνικά δίκτυα και το γνωστικό απόθεμα και προωθώντας τη δια βίου νοητική ευελιξία, η διγλωσσία μπορεί να επιβραδύνει τη γήρανση του εγκεφάλου και να καθυστερήσει τη γνωστική εξασθένηση.
