Γιατί μπορεί να ξυπνάτε συχνά με ημικρανία

Αντί να ξεκινήσετε την ημέρα ανανεωμένοι, την ξεκινάτε με έντονο πονοκέφαλο, ναυτία, ευαισθησία στο φως ή/και θολή εικόνα. Οι πρωινές ημικρανίες είναι ένα καλά αναγνωρισμένο μοτίβο και δεν είναι τυχαίες.

Συνδέονται στενά με τη φυσιολογία του ύπνου, την χημεία του εγκεφάλου, τις ορμονικές διακυμάνσεις και τους νυχτερινούς παράγοντες, που μειώνουν το όριο της ημικρανίας.

Γιατί οι ημικρανίες συχνά ξεκινούν κατά τη διάρκεια του ύπνου ή στο ξύπνημα

Η ημικρανία είναι μια νευρολογική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ανώμαλη αισθητηριακή επεξεργασία και αλλοιωμένη διεγερσιμότητα του εγκεφάλου. Κατά τη διάρκεια του ύπνου, πολλά συστήματα, που επηρεάζουν τη δραστηριότητα της ημικρανίας, αλλάζουν ταυτόχρονα, συμπεριλαμβανομένης της έκκρισης ορμονών, του τόνου των αιμοφόρων αγγείων και των οδών ρύθμισης του πόνου.

Οι πρώτες πρωινές ώρες αποτελούν ένα παράθυρο υψηλού κινδύνου επειδή:

• Τα επίπεδα κορτιζόλης αυξάνονται απότομα πριν από το ξύπνημα
• Οι μεταβάσεις στον ύπνο γίνονται ελαφρύτερες και πιο κατακερματισμένες
• Οι οδοί αναστολής του πόνου στον εγκέφαλο είναι λιγότερο ενεργές
• Ο εγκέφαλος γίνεται πιο ευαίσθητος σε εσωτερικά και εξωτερικά ερεθίσματα

Για άτομα που είναι επιρρεπή σε ημικρανία, αυτός ο συνδυασμός μπορεί να προκαλέσει μια κρίση πριν ή αμέσως μετά το ξύπνημα.

Διαταραχή ύπνου και κακή ποιότητα ύπνου

Ο ύπνος και η ημικρανία είναι άρρηκτα συνδεδεμένες καταστάσεις. Ο κακός ύπνος δεν μπορεί μόνο να επιδεινώσει τις ημικρανίες, αλλά και να τις πυροδοτήσει ενεργά.

Οι βασικοί παράγοντες που σχετίζονται με τον ύπνο για ημικρανίες είναι:

• Ανεπαρκής διάρκεια ύπνου
• Ακανόνιστα προγράμματα ύπνου
• Συχνές νυχτερινές αφυπνίσεις
• Αϋπνία ή μη αποκαταστατικός ύπνος

Ο διαταραγμένος ύπνος μεταβάλλει τη σηματοδότηση σεροτονίνης και ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, οι οποίες παίζουν κεντρικό ρόλο στη ρύθμιση της ημικρανίας. Ακόμα και ο ανεπαίσθητος κατακερματισμός του ύπνου μπορεί να είναι αρκετός, για να προκαλέσει μια πρωινή ημικρανία.

Διαταραχές ύπνου, ειδικά άπνοια ύπνου

Οι αδιάγνωστες διαταραχές ύπνου είναι μια κοινή, αλλά υποτιμημένη αιτία ημικρανιών κατά την αφύπνιση. Η αποφρακτική άπνοια ύπνου είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή προκαλεί:

• Επαναλαμβανόμενες πτώσεις στα επίπεδα οξυγόνου κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Απότομες διακυμάνσεις της αρτηριακής πίεσης
• Αυξημένη φλεγμονή και απελευθέρωση ορμονών του στρες

Οι πρωινοί πονοκέφαλοι ή ημικρανίες, που βελτιώνονται αργότερα μέσα στην ημέρα, είναι ένα κλασικό προειδοποιητικό σημάδι άπνοιας ύπνου, ειδικά όταν συνοδεύονται από δυνατό ροχαλητό, κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας ή μη αναζωογονητικό ύπνο.

Αφυδάτωση κατά τη διάρκεια της νύχτας

Πολλοί κοιμούνται 7-9 ώρες χωρίς να πιουν κάτι κατά τη διάρκεια του ύπνου. Ήπια αφυδάτωση μπορεί να αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια της νύχτας, ειδικά σε άτομα που:

• Δεν πίνουν αρκετά υγρά κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Καταναλώνουν αλκοόλ ή καφεΐνη αργά το βράδυ
• Κοιμούνται σε ζεστό ή ξηρό περιβάλλον

Η αφυδάτωση μειώνει τον όγκο του αίματος και μεταβάλλει την ισορροπία των ηλεκτρολυτών, γεγονός που μπορεί να ενεργοποιήσει τις οδούς πόνου στον εγκέφαλο και να προκαλέσει ημικρανία κατά το ξύπνημα.

Πτώση σακχάρου αίματος κατά τη διάρκεια της νύχτας

Το χαμηλό σάκχαρο στο αίμα είναι μια άλλη σημαντική αιτία ημικρανίας νωρίς το πρωί.

Κατά τη διάρκεια του ύπνου:

• Ο εγκέφαλος συνεχίζει να καταναλώνει γλυκόζη
• Τα μεγάλα διαλείμματα μεταξύ των γευμάτων μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα
• Μια αντίδραση στο στρες μπορεί να ενεργοποιηθεί για να αντισταθμίσει τα συμπτώματα αφυδάτωσης

Αυτή η αντίδραση στο στρες απελευθερώνει ορμόνες που μπορούν να προκαλέσουν ημικρανία. Τα άτομα που παραλείπουν το δείπνο, ακολουθούν δίαιτες πολύ χαμηλών υδατανθράκων ή έχουν διαταραγμένη ρύθμιση της γλυκόζης μπορεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτα.

Ορμονικές διακυμάνσεις νωρίς το πρωί

Οι ορμόνες ακολουθούν έναν ισχυρό κιρκάδιο ρυθμό και αρκετές ορμόνες, που σχετίζονται με την ημικρανία αλλάζουν γρήγορα πριν ξυπνήσουν.

Συγκεκριμένα:

• Η κορτιζόλη αυξάνεται απότομα νωρίς το πρωί
• Τα επίπεδα μελατονίνης μειώνονται
• Οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων μπορούν να επηρεάσουν την ευαισθησία στην ημικρανία στις γυναίκες

Αυτές οι ορμονικές μεταβολές μπορούν να αυξήσουν την ευαισθησία στον πόνο και να μειώσουν το όριο ενεργοποίησης της ημικρανίας.

Χρονισμός λήψης φαρμάκων και επιδράσεις ανάκαμψης

Για άτομα που παίρνουν τακτικά φάρμακα για την ημικρανία ή τον πόνο, ο χρονισμός έχει σημασία. Οι πρωινές ημικρανίες μπορεί να σχετίζονται με:

• Εξασθένηση της φαρμακευτικής αγωγής κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Επιπτώσεις στέρησης ή ανάκαμψης
• Υπερβολική χρήση αναλγητικών βραχείας δράσης

Τρίξιμο των δοντιών και ένταση στο σαγόνι

Ο βρουξισμός (τρίξιμο των δοντιών) και το σφίξιμο της γνάθου κατά τη διάρκεια του ύπνου μπορούν να καταπονήσουν τους μύες του κεφαλιού, του λαιμού και του προσώπου. Αυτή η μυϊκή ένταση μπορεί να:

• ενεργοποιήσει τις οδούς του τριδύμου νεύρου
• μιμηθεί ή να προκαλέσει πόνο ημικρανίας
• συμβάλει στον πρωινό πόνο στο κεφάλι και το πρόσωπο

Στάση του αυχένα και θέση ύπνου

Η κακή στάση του σώματος κατά τον ύπνο μπορεί να ασκήσει παρατεταμένη πίεση στην αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης και στους γύρω μύες. Η καταπόνηση του αυχένα κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να:

• ερεθίσει τα νεύρα που συνδέονται με τις οδούς ημικρανίας
• μειώσει τη ροή του αίματος στο κεφάλι και τον αυχένα
• αυξήσει την ένταση των μυών, κάτι που προκαλεί πόνο κατά το ξύπνημα

Η ανεπαρκής στήριξη από το μαξιλάρι ή ο ύπνος σε άβολες στάσεις μπορεί να επιδεινώσει αυτό το φαινόμενο.

Πότε οι συχνές πρωινές ημικρανίες αποτελούν προειδοποιητικό σημάδι

Το να ξυπνάτε με ημικρανία περιστασιακά είναι συνηθισμένο. Ωστόσο, οι συχνές ή επιδεινούμενες πρωινές ημικρανίες χρήζουν ιατρικής αξιολόγησης, ειδικά εάν συνοδεύονται από:

• Δυνατό ροχαλητό ή διακοπές αναπνοής κατά τη διάρκεια του ύπνου
• Επίμονη υπνηλία κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Νέα/πρωτόγνωρα νευρολογικά συμπτώματα
• Πονοκεφάλους που επιδεινώνονται σταθερά με την πάροδο του χρόνου

Αυτά τα μοτίβα μπορεί να σηματοδοτούν μια υποκείμενη διαταραχή ύπνου ή άλλη θεραπεύσιμη πάθηση.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι το ξύπνημα με ημικρανία διαφορετικό από άλλες ημικρανίες;

Ναι. Οι πρωινές ημικρανίες συνδέονται πιο έντονα με την ποιότητα του ύπνου, τον κιρκάδιο ρυθμό και τις φυσιολογικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της νύχτας.

Μπορεί η αφυδάτωση από μόνη της να προκαλέσει πρωινή ημικρανία;

Ναι. Ακόμη και η ήπια αφυδάτωση κατά τη διάρκεια της νύχτας μπορεί να είναι αρκετή, για να προκαλέσει ημικρανία σε ευάλωτα άτομα.

Συνδέονται οι πρωινές ημικρανίες με την υπνική άπνοια;

Μπορούν να είναι. Οι πρωινοί πονοκέφαλοι ή οι ημικρανίες είναι ένα κοινό σύμπτωμα της μη θεραπευμένης υπνικής άπνοιας.

Βοηθά ο περισσότερος ύπνος στην πρόληψη των πρωινών ημικρανιών;

Όχι απαραίτητα. Τόσο ο λιγοστός όσο και ο πολύς ύπνος μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο ημικρανίας.

Συμπέρασμα

Το συχνό ξύπνημα με ημικρανία είναι συνήθως αποτέλεσμα νυχτερινών πυροδοτήσεων και όχι κάτι τυχαίο. Κάποια διαταραχή ύπνου, η αφυδάτωση, οι πτώσεις του σακχάρου στο αίμα, οι ορμονικές αλλαγές, οι διαταραχές ύπνου, οι επιδράσεις φαρμάκων και η μυοσκελετική καταπόνηση συγκλίνουν κατά τις πρώτες πρωινές ώρες, δημιουργώντας ένα ευάλωτο παράθυρο για την ενεργοποίηση της ημικρανίας.

Πηγές:
clevelandclinic.org
nhs.uk
mayoclinic.org
ninds.nih.gov
sleepfoundation.org