Έχετε χαμηλή φερριτίνη; Δείτε τι σημαίνει

Πολλοί λένε ότι η αιμοσφαιρίνη τους είναι “φυσιολογική” και υποθέτουν ότι όλα είναι καλά, μόνο και μόνο για να συνεχίσουν να βιώνουν κόπωση, αδυναμία, τριχόπτωση ή κακή ανοχή στην άσκηση.

Η φερριτίνη περιγράφει ουσιαστικά την κατάσταση του σιδήρου στο σώμα και, όταν “διαβαστεί” σωστά, μπορεί να αποκαλύψει έλλειψη σιδήρου πριν αναπτυχθεί αναιμία.

Τι μετράει στην πραγματικότητα η φερριτίνη

Η φερριτίνη είναι μια πρωτεΐνη που αποθηκεύει σίδηρο μέσα στα κύτταρα και τον απελευθερώνει, όταν το σώμα τον χρειάζεται. Μια εξέταση αίματος φερριτίνης αντανακλά την ποσότητα σιδήρου που είναι αποθηκευμένο στο σώμα σας, όχι τον σίδηρο που κυκλοφορεί αυτήν τη στιγμή στην κυκλοφορία του αίματος.

Πρακτικά δηλαδή:

• Η αιμοσφαιρίνη δείχνει εάν τα ερυθρά αιμοσφαίρια είναι αυτήν τη στιγμή επαρκή
• Η φερριτίνη δείχνει εάν τα αποθέματα σιδήρου είναι επαρκή για μελλοντικές ανάγκες
• Η χαμηλή φερριτίνη σημαίνει ότι τα αποθέματα σιδήρου έχουν εξαντληθεί ή είναι χαμηλά, ακόμα και αν η αιμοσφαιρίνη είναι ακόμα φυσιολογική.

Πώς μπορεί να υπάρχει χαμηλή φερριτίνη χωρίς αναιμία

Η έλλειψη σιδήρου αναπτύσσεται σε στάδια:

1. Μειώνονται τα αποθέματα σιδήρου (χαμηλή φερριτίνη)
2. Η παροχή σιδήρου στους ιστούς περιορίζεται
3. Η παραγωγή αιμοσφαιρίνης τελικά μειώνεται (σιδηροπενική αναιμία)

Η χαμηλή φερριτίνη αντιπροσωπεύει το πρώτο στάδιο. Σε αυτό το σημείο, το σώμα αντισταθμίζει το πρόβλημα με άλλες διεργασίες, αλλά ιστοί όπως οι μύες, οι θύλακες των τριχών και ο εγκέφαλος μπορεί ήδη να έχουν επηρεαστεί.

Αυτό εξηγεί γιατί τα συμπτώματα μπορεί να εμφανιστούν πριν από τη διάγνωση της αναιμίας.

Συνήθη συμπτώματα που συνδέονται με χαμηλή φερριτίνη

Τα συμπτώματα ποικίλλουν ανάλογα με το άτομο και τη σοβαρότητα, αλλά η χαμηλή φερριτίνη συνήθως σχετίζεται με:

• Επίμονη κόπωση ή χαμηλή αντοχή
• Αραίωση μαλλιών ή αυξημένη τριχόπτωση
• Πρόωρη δύσπνοια κατά την άσκηση
• Μειωμένη απόδοση στην άσκηση
• Θολή σκέψη ή κακή συγκέντρωση
• Δυσανεξία στο κρύο
• Συμπτώματα συνδρόμου ανήσυχων ποδιών

Αυτά τα συμπτώματα αντανακλούν τον ρόλο του σιδήρου πέρα από τα ερυθρά αιμοσφαίρια, ιδιαίτερα στον μεταβολισμό των μυών και τη νευρολογική λειτουργία.

Οι πιο συχνές αιτίες χαμηλής φερριτίνης

1. Ανεπαρκής πρόσληψη σιδήρου

Οι χαμηλές σε τροφές πλούσιες σε σίδηρο δίαιτες μπορούν σταδιακά να μειώσουν τα αποθέματα σιδήρου, ειδικά όταν οι ανάγκες αυξάνονται. Περισσότερο κινδυνεύουν:

• Άτομα που ακολουθούν περιοριστικές ή φυτικές δίαιτες χωρίς προσεκτικό σχεδιασμό
• Ηλικιωμένοι ενήλικες με μειωμένη πρόσληψη σιδήρου
• Άτομα με κακή όρεξη ή χρόνια ασθένεια

2. Αυξημένη απώλεια σιδήρου

Η απώλεια σιδήρου είναι ένας από τους πιο συχνούς λόγους μείωσης της φερριτίνης. Συνήθεις αιτίες:

• Απώλεια αίματος κατά την περίοδο
• Γαστρεντερική αιμορραγία (μερικές φορές κρυφή)
• Συχνή αιμοδοσία

Σε αυτές τις περιπτώσεις, η πρόσληψη μπορεί να είναι φυσιολογική, αλλά οι απώλειες υπερβαίνουν την αναπλήρωση.

3. Αυξημένες απαιτήσεις σιδήρου

Ορισμένα στάδια της ζωής αυξάνουν σημαντικά τις ανάγκες σε σίδηρο. Παραδείγματα:

• Εγκυμοσύνη
• Εφηβεία
• Προπόνηση αντοχής ή έντονη σωματική δραστηριότητα

Χωρίς αυξημένη πρόσληψη, τα επίπεδα φερριτίνης μπορεί να μειωθούν γρήγορα.

4. Μειωμένη απορρόφηση σιδήρου

Ακόμα και με επαρκή πρόσληψη, ο σίδηρος μπορεί να μην απορροφείται αποτελεσματικά. Αυτό μπορεί να συμβεί με:

• Ορισμένες γαστρεντερικές παθήσεις
• Χρόνια φλεγμονή
• Μακροχρόνια χρήση αντιόξινων φαρμάκων

Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε επίμονα χαμηλή φερριτίνη παρά μια φαινομενικά επαρκή διατροφή.

Γιατί η χαμηλή φερριτίνη έχει κλινική σημασία

Η χαμηλή φερριτίνη δεν είναι απλώς μια εργαστηριακή ανωμαλία: αντανακλά μειωμένα φυσιολογικά αποθέματα. Τα επίμονα χαμηλά αποθέματα σιδήρου μπορούν να:

• εξελιχθούν σε σιδηροπενική αναιμία
• μειώσουν τη σωματική απόδοση και την ανάρρωση
• επιδεινώσουν την κόπωση και τα γνωστικά συμπτώματα
• μειώσουν την ανοχή σε ασθένειες ή απώλεια αίματος

Η έγκαιρη αντιμετώπιση της χαμηλής φερριτίνης βοηθά στην πρόληψη αυτών των μεταγενέστερων επιδράσεων.

Πότε η φερριτίνη είναι πραγματικά χαμηλή;

Τα εύρη αναφοράς της φερριτίνης ποικίλλουν, αλλά τα συμπτώματα εμφανίζονται συχνά πολύ πριν τα επίπεδα πέσουν κάτω από τα εργαστηριακά όρια. Πολλοί κλινικοί γιατροί θεωρούν τα επίπεδα φερριτίνης:

• Κάτω των ~30 μg/L ως συμβατά με γενική, αλλά όχι κρίσιμη, έλλειψη σιδήρου
• Κάτω των ~15 μg/L ως σαφή ένδειξη εξαντλημένων αποθεμάτων σιδήρου

Τυχόν συμπτώματα, το φύλο, η ηλικία και το ιατρικό ιστορικό επηρεάζουν όλα την ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Θεραπεία χαμηλής φερριτίνης

Η διαχείριση εξαρτάται από την αιτία και τη σοβαρότητα. Οι προσεγγίσεις μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Διαιτητικές αλλαγές για την αύξηση της πρόσληψης σιδήρου
• Συμπληρώματα σιδήρου από το στόμα, όταν ενδείκνυται
• Αντιμετώπιση τυχόν απώλειας αίματος
• Θεραπεία παθήσεων που σχετίζονται με την απορρόφηση σιδήρου

Η θεραπεία συνήθως παρακολουθείται σε βάθος μηνών, καθώς τα αποθέματα σιδήρου αναπληρώνονται αργά.

Συχνές Ερωτήσεις

Μπορεί η φερριτίνη να είναι χαμηλή ακόμη και αν η αιμοσφαιρίνη είναι φυσιολογική;

Ναι. Η χαμηλή φερριτίνη εμφανίζεται συχνά πριν από την αναιμία και μπορεί να προκαλέσει συμπτώματα από μόνη της.

Γιατί νιώθω συμπτώματα αν ο γιατρός μου λέει ότι «δεν είμαι αναιμικός»;

Επειδή ο σίδηρος είναι απαραίτητος για τους μύες, τον εγκέφαλο και τα ένζυμα, όχι μόνο για τα ερυθρά αιμοσφαίρια.

Πρέπει πάντα να αντιμετωπίζεται η χαμηλή φερριτίνη;

Όχι αυτομάτως, αλλά θα πρέπει πάντα να διερευνάται και να παρακολουθείται ανάλογα με το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής.

Πόσος καιρός χρειάζεται για να αυξηθούν τα επίπεδα φερριτίνης;

Η αναπλήρωση των αποθεμάτων σιδήρου συνήθως διαρκεί αρκετούς μήνες, ακόμη και με θεραπεία.

Συμπέρασμα

Η χαμηλή φερριτίνη σημαίνει ότι τα αποθέματα σιδήρου του σώματός σας έχουν εξαντληθεί ή μειώνονται, ακόμη και αν οι τυπικές εξετάσεις αίματος φαίνονται φυσιολογικές. Είναι ένας πρώιμος και κλινικά σημαντικός δείκτης ανεπάρκειας σιδήρου, ο οποίος συχνά εξηγεί συμπτώματα που διαφορετικά δεν απαντώνται.

Πηγές:
goodrx.com
nhs.uk
mayoclinic.org
ods.od.nih.gov
harvard.edu