Οι περισσότερες παρενέργειες των στατινών δεν προκαλούνται από το φάρμακο
Οι στατίνες είναι από τα πιο ευρέως συνταγογραφούμενα φάρμακα στον κόσμο.
Χρησιμοποιούνται για την μείωση της "κακής" χοληστερόλης χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνών (LDL) και, κατ’ επέκταση, του κινδύνου καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου. Ωστόσο, οι ανησυχίες για τις παρενέργειες συχνά οδηγούν τους ασθενείς να διακόψουν πρόωρα την λήψη τους.
Μια νέα ανάλυση μεγάλης κλίμακας, που δημοσιεύτηκε στο The Lancet, έδειξε ότι μόνο τέσσερις συχνά αναφερόμενες παρενέργειες αποδίδονται άμεσα στις καθαυτές στατίνες, ενώ πολλές άλλες μπορεί να μην προκαλούνται καθόλου από το φάρμακο.
Τι βρήκε η νέα έρευνα
Η μελέτη ανέλυσε δεδομένα από επιμέρους τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές και συγκρίσεις με εικονικά φάρμακα, στις οποίες συμμετείχαν συνολικά χιλιάδες συμμετέχοντες. Οι ερευνητές εξέτασαν τις αναφερόμενες ανεπιθύμητες ενέργειες και συνέκριναν τα ποσοστά μεταξύ ατόμων, που λάμβαναν στατίνες και εκείνων που λάμβαναν εικονικό φάρμακο.
Το συμπέρασμα; Μόνο 4 παρενέργειες έδειξαν μια συνεπή και άμεση με τη θεραπεία με στατίνες συσχέτιση:
- Μυϊκά συμπτώματα (μυοπάθεια και μυϊκός πόνος)
- Ήπιες αυξήσεις στα ηπατικά ένζυμα
- Ελαφρώς αυξημένος κίνδυνος ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2
- Σπάνιες περιπτώσεις σοβαρής μυϊκής βλάβης (ραβδομυόλυση)
Πολλά άλλα συμπτώματα που συχνά αποδίδονται στις στατίνες, όπως κόπωση, προβλήματα ύπνου, πεπτική δυσφορία και προβλήματα μνήμης, εμφανίστηκαν σε παρόμοια ποσοστά στις ομάδες εικονικού φαρμάκου.
Το “φαινόμενο nocebo” και γιατί έχει σημασία
Μία εξήγηση για την απόκλιση μεταξύ των αντιληπτών και των αποδεδειγμένων παρενεργειών είναι το λεγόμενο φαινόμενο nocebo: όταν οι αρνητικές προσδοκίες για ένα φάρμακο οδηγούν τους χρήστες να εμφανίσουν συμπτώματα, που δεν σχετίζονται με την καθαυτή φαρμακολογική δράση του φαρμάκου.
Κλινικές δοκιμές έχουν επανειλημμένα δείξει ότι:
- Οι μυϊκοί πόνοι αναφέρονται σε συγκρίσιμα ποσοστά στις ομάδες εικονικού φαρμάκου
- Η αναφορά συμπτωμάτων μειώνεται, όταν οι ασθενείς δεν γνωρίζουν ότι λαμβάνουν στατίνες
- Η κάλυψη από τα Μέσα Ενημέρωσης μπορεί να ενισχύσει τον αντιληπτό κίνδυνο
Η κατανόηση αυτού του φαινομένου είναι ζωτικής σημασίας, καθώς ο φόβος των παρενεργειών παραμένει ένας από τους πιο συνηθισμένους λόγους για τους οποίους οι ασθενείς διακόπτουν τη θεραπεία με στατίνες.
Οι 4 παρενέργειες που πραγματικά συνδέονται με τις στατίνες
- Μυϊκά συμπτώματα: Οι ήπιοι μυϊκοί πόνοι είναι το πιο συχνά αναφερόμενο σύμπτωμα που σχετίζεται με τις στατίνες. Η πραγματική μυοπάθεια λόγω λήψης στατινών είναι ασυνήθιστη αλλά έχει τεκμηριωθεί. Η σοβαρή μυϊκή βλάβη (ραβδομυόλυση) είναι σπάνια.
- Αυξημένα ηπατικά ένζυμα: Οι στατίνες μπορούν να προκαλέσουν ήπιες αυξήσεις στα επίπεδα των ηπατικών ενζύμων. Η σοβαρή ηπατική βλάβη είναι πολύ σπάνια και η τακτική παρακολούθηση συνήθως ανιχνεύει εγκαίρως τυχόν ανωμαλίες.
- Αυξημένος κίνδυνος διαβήτη: Οι στατίνες μπορεί να αυξήσουν ελαφρώς τον κίνδυνο ανάπτυξης διαβήτη τύπου 2, ιδιαίτερα σε άτομα που ήδη διατρέχουν κίνδυνο. Ωστόσο, τα καρδιαγγειακά οφέλη γενικά υπερτερούν αυτού του κινδύνου.
- Σπάνια σοβαρή μυϊκή βλάβη: Η ραβδομυόλυση είναι εξαιρετικά σπάνια αλλά δυνητικά σοβαρή. Είναι πιο πιθανή σε υψηλές δόσεις ή όταν οι στατίνες αλληλεπιδρούν με ορισμένα άλλα φάρμακα.
Τι δεν σημαίνει αυτή η μελέτη
Τα ευρήματα δεν υποδηλώνουν ότι οι στατίνες δεν έχουν παρενέργειες. Αντίθετα, υποδεικνύουν ότι:
- Τα περισσότερα αντιληπτά συμπτώματα δεν προκαλούνται άμεσα από το φάρμακο
- Οι πραγματικές ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σχετικά σπάνιες
- Τα καρδιαγγειακά οφέλη υπερτερούν σημαντικά των αποδεδειγμένων κινδύνων για τους περισσότερους ασθενείς
Οι στατίνες μειώνουν τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιαγγειακού θανάτου, επιπτώσεις που είναι καλά τεκμηριωμένες μέσα από δεκαετίες σχετικής έρευνας.
Γιατί αυτό έχει σημασία για τη δημόσια υγεία
Η καρδιαγγειακή νόσος παραμένει η κύρια αιτία θανάτου παγκοσμίως. Οι στατίνες είναι ένα από τα πιο αποτελεσματικά εργαλεία για την μείωση της LDL χοληστερόλης και τη σταθεροποίηση της αρτηριακής πλάκας.
Όταν οι ασθενείς διακόπτουν τις στατίνες λόγω λανθασμένων συμπτωμάτων:
- Η LDL χοληστερόλη αυξάνεται
- Η εξέλιξη της αθηρωματικής πλάκας μπορεί να επιταχυνθεί
- Ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής και εγκεφαλικού επεισοδίου αυξάνεται
Η βελτιωμένη κατανόηση των παρενεργειών που σχετίζονται πραγματικά με το καθαυτό φάρμακο θα μπορούσε να ενισχύσει τη συμμόρφωση και να σώσει ζωές.
Στατίνες: Κίνδυνος έναντι οφέλους
Οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας δηλώνουν σταθερά, ότι για άτομα με μέτριο έως υψηλό καρδιαγγειακό κίνδυνο:
- Το προστατευτικό όφελος των στατινών υπερβαίνει κατά πολύ τον μικρό κίνδυνο επιβεβαιωμένων παρενεργειών
- Η παρακολούθηση και η προσαρμογή της δόσης μπορούν να διαχειριστούν τις περισσότερες ανεπιθύμητες ενέργειες
- Η κοινή λήψη αποφάσεων με τον γιατρό βελτιώνει την μακροπρόθεσμη συμμόρφωση του ασθενούς
Για άτομα χαμηλού κινδύνου, οι αποφάσεις θεραπείας πρέπει να εξατομικεύονται.
Συχνές Ερωτήσεις
Είναι οι στατίνες ασφαλείς για μακροχρόνια χρήση;
Ναι. Δεκαετίες δεδομένων υποστηρίζουν την μακροπρόθεσμη ασφάλειά τους, όταν συνταγογραφούνται και παρακολουθούνται κατάλληλα.
Πρέπει να διακόψω τη στατίνη μου εάν αισθανθώ μυϊκό πόνο;
Όχι! Μην διακόπτετε ποτέ χωρίς ιατρική συμβουλή. Πολλά μυϊκά συμπτώματα δεν προκαλούνται από τις στατίνες και οι προσαρμογές δοσολογίας ή η αλλαγή σκευασμάτων συχνά επιλύουν το πρόβλημα.
Προκαλούν οι στατίνες απώλεια μνήμης;
Τα τρέχοντα μεγάλης κλίμακας στοιχεία δεν υποστηρίζουν μια συνεπή σύνδεση μεταξύ στατινών και γνωστικής εξασθένησης.
Είναι σημαντικός ο κίνδυνος διαβήτη;
Ο αυξημένος κίνδυνος διαβήτη είναι μικρός και συνήθως εμφανίζεται σε άτομα που έχουν ήδη προδιάθεση. Τα καρδιαγγειακά οφέλη συνήθως υπερτερούν αυτής της ανησυχίας.
Συμπέρασμα
Νέα έρευνα ενισχύει ένα σημαντικό μήνυμα: οι στατίνες είναι ασφαλέστερες απ’ ό,τι πιστεύουν πολλοί. Μόλις τέσσερις παρενέργειες (μυϊκά συμπτώματα, αύξηση των ηπατικών ενζύμων, ελαφρύς κίνδυνος διαβήτη και σπάνιος σοβαρός μυϊκός τραυματισμός) σχετίζονται πραγματικά με το φάρμακο. Πολλά άλλα συμπτώματα, που συχνά αποδίδονται στις στατίνες, δεν σχετίζονται με αυτές.
Για άτομα που διατρέχουν κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, οι στατίνες παραμένουν μια από τις πιο αποτελεσματικές και καλά μελετημένες προληπτικές θεραπείες.
