Ο Δείκτης Μάζας Σώματος συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο άνοιας - Έρευνα
Η άνοια είναι μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις υγείας, που επηρεάζουν την μνήμη, τη σκέψη και την ανεξαρτησία στο τρίτο στάδιο της ζωής.
Η ηλικία και η γενετική παραμένουν οι βασικοί παράγοντες κινδύνου, αλλά ένας αυξανόμενος όγκος ερευνών δείχνει πλέον και την παχυσαρκία ως άμεσο και ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου άνοιας.
Μια πρόσφατη μεγάλη μελέτη προσθέτει σημαντική σαφήνεια, δείχνοντας ότι το υπερβολικό σωματικό λίπος δεν συσχετίζεται απλώς με την άνοια, αλλά φαίνεται να παίζει αιτιώδη ρόλο.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη
Η νέα έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, χρησιμοποίησε προηγμένες γενετικές και μεταβολικές αναλύσεις, για να εξετάσει τη σχέση μεταξύ παχυσαρκίας και άνοιας. Αντί να βασίζονται αποκλειστικά σε παρατηρητικές συσχετίσεις, οι ερευνητές εφάρμοσαν μεθόδους που έχουν σχεδιαστεί, για να αξιολογούν τις άμεσες αιτιώδεις επιπτώσεις.
Τα ευρήματα υποδηλώνουν, ότι τα υψηλότερα επίπεδα σωματικού λίπους αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης άνοιας ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες, όπως το επίπεδο εκπαίδευσης, το κάπνισμα και τυχόν προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσος. Με άλλα λόγια, η καθαυτή παχυσαρκία φαίνεται να επηρεάζει άμεσα τις διαδικασίες στον εγκέφαλο, που αυξάνουν τον κίνδυνο άνοιας.
Αυτό ενισχύει προηγούμενες ενδείξεις, ότι η παχυσαρκία στην μέση ηλικία δεν είναι απλώς ένας δείκτης κακής υγείας, αλλά ένας ενεργός παράγοντας νευροεκφυλιστικής αλλαγής.
Πώς επηρεάζει η παχυσαρκία τον εγκέφαλο
Το υπερβολικό σωματικό λίπος μεταβάλλει το εσωτερικό περιβάλλον του σώματος με τρόπους που είναι επιβλαβείς για την υγεία του εγκεφάλου. Αρκετοί διασυνδεδεμένοι βιολογικοί μηχανισμοί βοηθούν στην εξήγηση αυτής της σύνδεσης.
Η χρόνια φλεγμονή χαμηλού βαθμού είναι μία από τις πιο σημαντικές οδούς. Ο λιπώδης ιστός είναι βιολογικά ενεργός και απελευθερώνει φλεγμονώδη μόρια, που μπορούν να διασχίσουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, προάγοντας τη νευροφλεγμονή. Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η φλεγμονώδης κατάσταση μπορεί να βλάψει τους νευρώνες και να διαταράξει την επικοινωνία μεταξύ των εγκεφαλικών κυττάρων.
Η παχυσαρκία συνδέεται επίσης στενά με την αντίσταση στην ινσουλίνη. Ο εγκέφαλος βασίζεται στην σηματοδότηση της ινσουλίνης για τη ρύθμιση της ενέργειας και τις γνωστικές διαδικασίες. Όταν αναπτύσσεται αντίσταση στην ινσουλίνη, τα εγκεφαλικά κύτταρα μπορεί να δυσκολεύονται να χρησιμοποιήσουν αποτελεσματικά τη γλυκόζη, επηρεάζοντας την μνήμη και την μάθηση και αυξάνοντας την ευαλωτότητα στον νευροεκφυλισμό.
Επιπλέον, η παχυσαρκία επηρεάζει την υγεία των αιμοφόρων αγγείων. Το υπερβολικό βάρος επιταχύνει την αθηροσκλήρωση, επηρεάζει αρνητικά τη ροή του αίματος και βλάπτει τα μικρά εγκεφαλικά αγγεία. Η μειωμένη παροχή αίματος στον εγκέφαλο αποτελεί καθιερωμένο παράγοντα τόσο για την αγγειακή άνοια όσο και για τη νόσο Αλτσχάιμερ.
Ο ρόλος του μεταβολισμού και των ορμονών
Πέρα από τη φλεγμονή και τη ροή του αίματος, η παχυσαρκία διαταράσσει την μεταβολική και ορμονική ισορροπία με τρόπους που επηρεάζουν άμεσα τον εγκέφαλο. Οι ορμόνες που εμπλέκονται στην όρεξη και τη ρύθμιση της ενέργειας, όπως η λεπτίνη και η ινσουλίνη, παίζουν επίσης ρόλο στη γνωστική και συναπτική λειτουργία.
Η μακροχρόνια δυσλειτουργία αυτών των ορμονών μπορεί να επηρεάσει τη νευρωνική σηματοδότηση και την πλαστικότητα. Η παχυσαρκία σχετίζεται επίσης με αλλοιωμένο μεταβολισμό των λιπιδίων, ο οποίος μπορεί να επηρεάσει τη σύνθεση των κυτταρικών μεμβρανών του εγκεφάλου και της μυελίνης, δομών απαραίτητων για την αποτελεσματική νευρική μετάδοση.
Γιατί το βάρος στην μέση ηλικία έχει μεγαλύτερη σημασία από το βάρος στην ύστερη ζωή
Μια σημαντική πληροφορία από την έρευνα για την άνοια είναι ο χρόνος. Το υπερβολικό βάρος στην μέση ηλικία φαίνεται να ενέχει ισχυρότερο κίνδυνο άνοιας από το βάρος που αποκτάται αργότερα στη ζωή. Αυτό πιθανότατα συμβαίνει επειδή η μεταβολική και αγγειακή βλάβη συσσωρεύεται σιωπηλά επί δεκαετίες, πολύ πριν εμφανιστούν τα γνωστικά συμπτώματα.
Μέχρι να γίνει κλινικά εμφανής η άνοια, οι υποκείμενες αλλαγές στον εγκέφαλο συχνά αναπτύσσονται επί χρόνια. Αυτό καθιστά την πρόληψη και τη διαχείριση της παχυσαρκίας νωρίτερα στην ενήλικη ζωή μια βασική ευκαιρία για την μείωση του μακροπρόθεσμου κινδύνου άνοιας.
Πώς αυτό ταιριάζει με την υπάρχουσα ιατρική κατανόηση
Οι μεγάλοι οργανισμοί υγείας αναγνωρίζουν ήδη την παχυσαρκία ως παράγοντα κινδύνου για καρδιαγγειακές παθήσεις, διαβήτη τύπου 2 και εγκεφαλικό επεισόδιο: όλες παθήσεις που συνδέονται με τη γνωστική εξασθένηση. Τα νέα ευρήματα επεκτείνουν αυτήν την κατανόηση ενισχύοντας το ότι η παχυσαρκία μπορεί επίσης να δρα άμεσα στον εγκέφαλο, όχι μόνο μέσω αυτών των ενδιάμεσων ασθενειών.
Αυτό βοηθά να εξηγηθεί γιατί ο κίνδυνος άνοιας παραμένει αυξημένος σε άτομα με παχυσαρκία, ακόμη και όταν λαμβάνονται υπόψη οι παραδοσιακοί καρδιαγγειακοί παράγοντες κινδύνου.
Τι σημαίνει αυτό για την πρόληψη της άνοιας
Προς το παρόν δεν υπάρχει θεραπεία για τις περισσότερες μορφές άνοιας, γεγονός που καθιστά την πρόληψη για μείωση κινδύνου ιδιαίτερα σημαντική. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας είναι ένας από τους λίγους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου που μπορούν να στοχευθούν δεκαετίες πριν από την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
Η διαχείριση του βάρους μέσω ισορροπημένης διατροφής, σωματικής δραστηριότητας και υποστήριξης της μεταβολικής υγείας μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή, να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη και να προστατεύσει τη ροή του αίματος στον εγκέφαλο: όλα αυτά είναι σχετικά με τη διατήρηση της γνωστικής λειτουργίας όσο περνούν τα χρόνια.
Συχνές Ερωτήσεις
Αυξάνει η παχυσαρκία τον κίνδυνο όλων των τύπων άνοιας;
Η παχυσαρκία συνδέεται στενότερα με την αγγειακή άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ, αλλά οι επιπτώσεις της στη φλεγμονή και τον μεταβολισμό μπορεί να επηρεάσουν διάφορες οδούς άνοιας.
Είναι το υπερβολικό βάρος το ίδιο με την παχυσαρκία όσον αφορά τον κίνδυνο άνοιας;
Ο κίνδυνος αυξάνεται με τον βαθμό της περίσσειας σωματικού λίπους. Η παχυσαρκία έχει μια σαφέστερη και ισχυρότερη σχέση με την άνοια από το ήπιο υπερβολικό βάρος.
Μπορεί η απώλεια βάρους αργότερα στη ζωή να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας;
Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει την μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία, αλλά το μεγαλύτερο προστατευτικό αποτέλεσμα φαίνεται να προέρχεται από την πρόληψη ή την αντιστροφή της παχυσαρκίας στην μέση ηλικία.
Συμπέρασμα
Νέα στοιχεία ενισχύουν την υπόθεση ότι η παχυσαρκία αυξάνει άμεσα τον κίνδυνο άνοιας ενός ατόμου, αντί να ενεργεί αποκλειστικά μέσω σχετικών παθήσεων όπως ο διαβήτης και οι καρδιακές παθήσεις. Το υπερβολικό σωματικό λίπος προάγει τη φλεγμονή, διαταράσσει την σηματοδότηση της ινσουλίνης και βλάπτει τα αιμοφόρα αγγεία με τρόπους που υπονομεύουν την υγεία του εγκεφάλου με την πάροδο του χρόνου.
