Γλυκαντικό λίγων θερμίδων ίσως βλάπτει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό – Πολύ σοβαρές επιπτώσεις
Θεωρείται μεταβολικά ασφαλές, επειδή δεν αυξάνει σημαντικά τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα ή ινσουλίνης.
Ο λόγος γίνεται για την ερυθριτόλη, η οποία χρησιμοποιείται ευρέως ως γλυκαντικό χαμηλών θερμίδων σε τρόφιμα «χωρίς ζάχαρη», μπάρες πρωτεΐνης και ποτά.
Ωστόσο, ακόμα μία εργαστηριακή έρευνα εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις επιπτώσεις της στον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, μια κρίσιμη δομή που προστατεύει τον εγκέφαλο από επιβλαβείς ουσίες στην κυκλοφορία του αίματος.
Τι διαπίστωσε η νέα μελέτη
Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο Journal of Applied Physiology, εξέτασε πώς η ερυθριτόλη επηρεάζει τα ενδοθηλιακά κύτταρα, τα εξειδικευμένα κύτταρα που καλύπτουν τα αιμοφόρα αγγεία και σχηματίζουν τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η έκθεση σε ερυθριτόλη σε συγκεντρώσεις συγκρίσιμες με αυτές που παρατηρούνται μετά την κατανάλωση:
- Αύξησε το οξειδωτικό στρες μέσα στα ενδοθηλιακά κύτταρα
- Διατάραξε τη σηματοδότηση του μονοξειδίου του αζώτου, το οποίο είναι απαραίτητο για την κανονική λειτουργία των αιμοφόρων αγγείων
- Διατάραξε τους κυτταρικούς μηχανισμούς, που εμπλέκονται στη διατήρηση της ακεραιότητας του φραγμού
Αυτές οι αλλαγές υποδηλώνουν ότι η ερυθριτόλη μπορεί να αποδυναμώσει τη δομή και την λειτουργία του αιματοεγκεφαλικού φραγμού, καθιστώντας τον ενδεχομένως πιο διαπερατό και λιγότερο προστατευτικό.
Είναι σημαντικό ότι αυτή δεν ήταν μια πληθυσμιακή μελέτη που μετρά άμεσα τα ποσοστά εγκεφαλικού επεισοδίου. Ήταν μια μηχανιστική μελέτη, που σχεδιάστηκε για να διερευνήσει πώς η ερυθριτόλη μπορεί να επηρεάσει την αγγειακή βιολογία σε κυτταρικό επίπεδο.
Γιατί ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι τόσο σημαντικός
Ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι μια αυστηρά ρυθμιζόμενη διεπαφή μεταξύ της κυκλοφορίας του αίματος και του εγκεφαλικού ιστού. Ο ρόλος του είναι να:
- επιτρέπει την είσοδο οξυγόνου και θρεπτικών συστατικών στον εγκέφαλο
- αποκλείει τις τοξίνες, τα φλεγμονώδη μόρια και τα παθογόνα
- διατηρεί ένα σταθερό περιβάλλον για τους νευρώνες
Όταν αυτό το φράγμα έχει υποστεί βλάβη ή επιτρέπει διαρροές, παρατηρείται:
- Αυξημένη νευροφλεγμονή
- Υψηλότερος κίνδυνος ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου
- Χειρότερα αποτελέσματα μετά από αγγειακή βλάβη
- Επιτάχυνση νευροεκφυλιστικών διεργασιών
Η βλάβη στα ενδοθηλιακά κύτταρα είναι επίσης γνωστός παράγοντας καρδιαγγειακής νόσου, δημιουργώντας μια σημαντική σύνδεση μεταξύ της υγείας του εγκεφάλου και της καρδιάς.
Πώς αυτό σχετίζεται με εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιακό κίνδυνο
Οι επιδράσεις της ερυθριτόλης στην ενδοθηλιακή λειτουργία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές, επειδή:
- Η ενδοθηλιακή δυσλειτουργία είναι ένα πρώιμο βήμα στην αθηροσκλήρωση
- Η μειωμένη διαθεσιμότητα μονοξειδίου του αζώτου επηρεάζει αρνητικά τη διαστολή/ευκαμψία των αιμοφόρων αγγείων
- Το οξειδωτικό στρες προάγει τον σχηματισμό θρόμβων και τη φλεγμονή
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι υψηλότερα επίπεδα ερυθριτόλης στην κυκλοφορία σε άτομα με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο, αν και δεν έχει αποδειχτεί αιτιώδης συνάφεια. Τα νέα ευρήματα προσφέρουν μια πιθανή βιολογική εξήγηση για αυτήν τη συσχέτιση.
Τι σημαίνει αυτό και τι όχι
Είναι κρίσιμο να ερμηνευτούν προσεκτικά αυτά τα αποτελέσματα.
Τι δείχνει η μελέτη:
- Η ερυθριτόλη μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα ενδοθηλιακά κύτταρα σε ελεγχόμενες εργαστηριακές συνθήκες
- Αυτές οι επιδράσεις περιλαμβάνουν οδούς σχετικές με εγκεφαλικό επεισόδιο και καρδιαγγειακές παθήσεις
Τι δεν δείχνει η μελέτη:
- Η ερυθριτόλη προκαλεί άμεσα εγκεφαλικό επεισόδιο ή καρδιακές προσβολές
- Η περιστασιακή κατανάλωση είναι επικίνδυνη για υγιή άτομα
- Η ερυθριτόλη είναι πιο επιβλαβής από τη ζάχαρη
Τα ευρήματα εγείρουν μια εύλογη ανησυχία, αλλά όχι μια τελική ετυμηγορία.
Ποιος χρειάζεται να είναι πιο προσεκτικός
Με βάση τα τρέχοντα στοιχεία, η επιπλέον προσοχή μπορεί να είναι εύλογη για άτομα με:
- υπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο
- προηγούμενο εγκεφαλικό επεισόδιο ή παροδικά ισχαιμικά επεισόδια
- μεταβολικές παθήσεις, που επηρεάζουν την αγγειακή υγεία
Γι’ αυτές τις ομάδες, η ελαχιστοποίηση της βαριάς ή συχνής κατανάλωσης προϊόντων με ερυθριτόλη είναι συνετή επιλογή μέχρι να είναι διαθέσιμα περισσότερα δεδομένα.
Πώς αυτό εντάσσεται στην ευρύτερη διατροφή
Από την οπτική γωνία της κλινικής διατροφής, η μελέτη ενισχύει μια ευρύτερη αρχή: η αντικατάσταση της ζάχαρης με μη θρεπτικά γλυκαντικά δεν είναι πάντα αθώα.
Αν και η ερυθριτόλη δεν αυξάνει το σάκχαρο στο αίμα, η αγγειακή υγεία δεν εξαρτάται μόνο από τον έλεγχο της γλυκόζης. Η ενδοθηλιακή ακεραιότητα, η φλεγμονή και το οξειδωτικό στρες είναι εξίσου σημαντικοί παράγοντες.
Συχνές Ερωτήσεις
Σημαίνει αυτό ότι η ερυθριτόλη είναι χειρότερη από τη ζάχαρη;
Όχι απαραίτητα. Η ζάχαρη έχει συνδεθεί επανειλημμένως με βλάβες που σχετίζονται με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και τις καρδιακές παθήσεις. Η ανησυχία με την ερυθριτόλη είναι διαφορετική και σχετίζεται με την αγγειακή βιολογία παρά με το σάκχαρο στο αίμα.
Είναι πιθανό άλλες αλκοόλες σακχάρου να έχουν το ίδιο αποτέλεσμα;
Προς το παρόν δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία για τη γενίκευση αυτών των ευρημάτων σε όλες τις αλκοόλες σακχάρου. Κάθε ένωση έχει ξεχωριστές μεταβολικές και κυτταρικές επιδράσεις.
Πρέπει να σταματήσω αμέσως τη χρήση ερυθριτόλης;
Για τα περισσότερα υγιή άτομα, δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η περιστασιακή χρήση είναι επικίνδυνη. Τα ευρήματα υποστηρίζουν την μετριοπάθεια, όχι τον πανικό.
Θα αλλάξει αυτό τις διατροφικές οδηγίες;
Όχι ακόμα. Οι διατροφικές συστάσεις βασίζονται σε μεγάλης κλίμακας δεδομένα για τον άνθρωπο, τα οποία εξακολουθούν να μην υπάρχουν για την ερυθριτόλη και τον αγγειακό κίνδυνο.
Συμπέρασμα
Νέα έρευνα δείχνει ότι η ερυθριτόλη ίσως να μην είναι τόσο βιολογικά αδρανής, όσο πιστεύαμε μέχρι πρότινος. Δείχνοντας πιθανή βλάβη στα κύτταρα του αιματοεγκεφαλικού φραγμού και στην ενδοθηλιακή λειτουργία, η μελέτη υπογραμμίζει μια πιθανή σύνδεση μεταξύ αυτού του δημοφιλούς γλυκαντικού και του αυξημένου κινδύνου εγκεφαλικού επεισοδίου ή καρδιαγγειακού κινδύνου.
Απαιτούνται περισσότερες μελέτες σε ανθρώπους πριν εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα, αλλά αυτά τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για προσοχή, μέτρο και μια ευρύτερη αναθεώρηση των «υγιεινών» γλυκαντικών, που θα υπερβαίνει την εστίαση στις θερμίδες και το σάκχαρο στο αίμα μόνο.
