Λιποπρωτεΐνη (α): Σε τι επίπεδα συνδέεται με μελλοντικό κίνδυνο καρδιακών στις γυναίκες

Ο κίνδυνος καρδιακών παθήσεων στις γυναίκες συχνά υποτιμάται, ειδικά όταν οι τυπικοί αριθμοί χοληστερόλης φαίνονται "καλοί". Μια νέα μακροπρόθεσμη μελέτη υποδηλώνει, ότι τα πολύ υψηλά επίπεδα λιποπρωτεΐνης (α) [Lp(a)] μπορούν να αποκαλύψουν κρυμμένο καρδιαγγειακό κίνδυνο σε κατά τα άλλα υγιείς γυναίκες, δεκαετίες πριν από την εμφάνιση των συμβάντων.

Τι διαπίστωσε η νέα έρευνα σε υγιείς γυναίκες

Οι ερευνητές παρακολούθησαν 27.748 γυναίκες για διάμεσο διάστημα 27,8 ετών και εστίασαν σε τυχόν σημαντικά καρδιαγγειακά αποτελέσματα. Το βασικό σήμα ήταν ότι ο κίνδυνος δεν αυξήθηκε σημαντικά σε μέτρια επίπεδα Lp(a), αλλά αυξήθηκε σταδιακά μόλις η τιμή της ξεπέρασε συγκεκριμένα κλινικά όρια, με την υψηλότερη κατηγορία να φέρει και τον πιο σαφή μακροπρόθεσμο κίνδυνο.

Το πρακτικό συμπέρασμα της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Cardiology, είναι ότι η Lp(a) μπορεί να λειτουργήσει ως «ενισχυτής» κινδύνου: δεν αντικαθιστά τους παραδοσιακούς παράγοντες κινδύνου μεν, αλλά μπορεί να εντοπίσει γυναίκες των οποίων ο μακροπρόθεσμος καρδιαγγειακός κίνδυνος είναι υψηλότερος απ’ ό,τι υποδηλώνει ο τυπικός έλεγχος, δε.

Τι είναι η λιποπρωτεΐνη (α) και γιατί διαφέρει από την «κανονική» χοληστερόλη

Η Lp(a) είναι ένα σωματίδιο παρόμοιο με την LDL («κακή» χοληστερόλη) με μια προστιθέμενη πρωτεΐνη, που ονομάζεται απολιποπρωτεΐνη (α). Αυτό το επιπλέον συστατικό έχει σημασία επειδή:

• προάγει την αθηροσκλήρωση (συσσώρευση πλάκας) όπως η LDL
• αυξάνει τη φλεγμονή στα αιμοφόρα αγγεία
• συμβάλλει στον κίνδυνο που σχετίζεται με θρόμβους μέσω επιδράσεων στις οδούς ινωδόλυσης

Σε αντίθεση με την LDL, η Lp(a) είναι σε μεγάλο βαθμό γενετική, τείνει να παραμένει αρκετά σταθερή σε όλη την ενήλικη ζωή και δεν μειώνεται σημαντικά με δίαιτα ή άσκηση. Γι' αυτό πολλά άτομα με υψηλή Lp(a) δεν το γνωρίζουν ποτέ, εκτός εάν μετρηθεί ειδικά.

Οι αριθμοί Lp(a) που είχαν σημασία σε αυτήν τη μελέτη και τι σημαίνουν

Η μελέτη χρησιμοποίησε πραγματικές, κλινικά ερμηνεύσιμες τιμές-όρια. Τόνισε επίσης ότι τα μεγαλύτερα σήματα εμφανίστηκαν στο ανώτερο άκρο αυτών των τιμών.

Όρια μελέτης και σήμα κινδύνου (mg/dL)

Πώς να ερμηνεύσετε αυτούς τους αριθμούς στην πραγματική ζωή

Το πλαίσιο της μελέτης βοηθά τους κλινικούς γιατρούς να μεταφράσουν την Lp(a) σε κάτι εφαρμόσιμο:

• Γύρω στα 30 mg/dL είναι το επίπεδο, όπου ο κίνδυνος αρχίζει να αυξάνεται με μετρήσιμο τρόπο σε μακροχρόνια παρακολούθηση (ειδικά για στεφανιαία αποτελέσματα).
• Τα 120 mg/dL ή υψηλότερα επίπεδα αντιπροσωπεύουν μια πολύ μικρότερη ομάδα, αλλά με το πιο κλινικά σημαντικό μακροπρόθεσμο σήμα, συμπεριλαμβανομένων των πιο δύσκολων αποτελεσμάτων, όπως το εγκεφαλικό επεισόδιο και ο καρδιαγγειακός θάνατος.

Τα ποσοστά έχουν σημασία επειδή οι πληθυσμοί διαφέρουν, αλλά το ζήτημα παραμένει: η ομάδα με την υψηλότερη Lp(a) φέρει τον μεγαλύτερο «επιπλέον» κίνδυνο.

Μια σημαντική πρακτική σημείωση: Η Lp(a) μπορεί να αναφερθεί ως mg/dL ή nmol/L ανάλογα με το εργαστήριο. Αυτές οι μονάδες δεν είναι απόλυτα εναλλάξιμες, επειδή το μέγεθος των σωματιδίων Lp(a) ποικίλλει από άτομο σε άτομο. Γι' αυτό θα δείτε τα όρια των κατευθυντήριων γραμμών να εκφράζονται και στις δύο μονάδες, ενώ εξηγεί και γιατί οι κλινικοί γιατροί συχνά επικεντρώνονται στα εύρη αναφοράς και τις κατηγορίες κινδύνου του ίδιου του εργαστηρίου.

Γιατί αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για τις γυναίκες

Οι γυναίκες μπορεί να αναπτύξουν καρδιαγγειακή νόσο αργότερα από τους άνδρες κατά μέσο όρο, και ο κίνδυνος μπορεί να παραλειφθεί όταν οι παραδοσιακοί δείκτες φαίνονται καθησυχαστικοί. Η γνώση του επιπέδου Lp(a) είναι πολύτιμη, επειδή μπορεί να βοηθήσει στην εξήγηση γιατί ορισμένες γυναίκες εμφανίζουν καρδιακά επεισόδια παρά τα εξής:

• Αποδεκτό επίπεδο LDL χοληστερόλης
• Καμία υποψία διαβήτη
• «Μέσες» τυπικές βαθμολογίες κινδύνου

Με άλλα λόγια, η Lp(a) μπορεί να αποκαλύψει κίνδυνο, που ο τυπικός έλεγχος μπορεί να υποανιχνεύσει, υποστηρίζοντας μια πιο προσαρμοσμένη προσέγγιση πρόληψης.

Τι να κάνετε εάν η Lp(a) σας είναι υψηλή

Προς το παρόν δεν υπάρχει κάποια ειδική θεραπεία ειδικά για την μείωση της Lp(a), αν και κάποιες στοχευμένες θεραπείες βρίσκονται σε τελικό στάδιο ανάπτυξης. Προς το παρόν, οι περισσότεροι κλινικοί γιατροί αντιμετωπίζουν την αυξημένη Lp(a) ως λόγο για αυστηροποίηση της συνολικής καρδιαγγειακής πρόληψης με:

• Μείωση της LDL χοληστερόλης πιο επιθετικά όταν είναι απαραίτητο
• Προσεκτικό έλεγχο της αρτηριακής πίεσης και του σακχάρου στο αίμα
• Συνεπή αντιμετώπιση του καπνίσματος, του ύπνου, της σωματικής δραστηριότητας και της διατροφής

Το κλειδί δεν είναι να πανικοβάλλεστε, είναι να αντιμετωπίζετε την Lp(a) ως πολύτιμο σήμα πιθανού κινδύνου, που θα πρέπει να αυξήσει την προσοχή σας σε καρδιαγγειακά ζητήματα.

Συχνές Ερωτήσεις

Πρέπει οι γυναίκες να κάνουν τακτικά έλεγχο λιποπρωτεΐνης (α);

Πολλές ομάδες εμπειρογνωμόνων υποστηρίζουν πλέον τουλάχιστον μία μέτρηση Lp(a) σε όλη τη ζωή, ειδικά εάν υπάρχει πρώιμη καρδιακή νόσος στην οικογένεια ή ανεξήγητος καρδιαγγειακός κίνδυνος. Αυτή η μελέτη ενισχύει το επιχείρημα ότι η υψηλή Lp(a) μπορεί να προβλέψει μακροπρόθεσμο κίνδυνο ακόμη και σε «υγιείς» γυναίκες.

Εάν η Lp(a) μου είναι υψηλή, πρέπει να σταματήσω να τρώω ορισμένα τρόφιμα ή να αλλάξω το πρόγραμμα άσκησής μου;

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής εξακολουθούν να είναι κρίσιμες για την υγεία της καρδιάς, αλλά συνήθως δεν μειώνουν πολύ την Lp(a). Στόχος είναι να μειωθεί ο συνολικός καρδιαγγειακός κίνδυνος (ιδιαίτερα η LDL χοληστερόλη, η αρτηριακή πίεση και η φλεγμονή) αντί να αναμένετε ότι η διατροφή ή η άσκηση θα «διορθώσουν» άμεσα την Lp(a).

Ποια είναι η διαφορά μεταξύ mg/dL και nmol/L στις εξετάσεις Lp(a);

Μετρούν διαφορετικά πράγματα (μάζα έναντι συγκέντρωσης σωματιδίων). Επειδή τα σωματίδια Lp(a) ποικίλλουν σε μέγεθος, η μετατροπή δεν είναι ακριβής. Ο κλινικός σας γιατρός θα πρέπει να ερμηνεύσει το αποτέλεσμα, χρησιμοποιώντας τα όρια ανά εργαστήριο και το συνολικό προφίλ κινδύνου σας.

Συμπέρασμα

Τα νέα μακροπρόθεσμα δεδομένα σε υγιείς γυναίκες δείχνουν ένα σαφές μοτίβο: Τα επίπεδα Lp(a) περίπου 30 mg/dL και άνω συνδέονται με υψηλότερο μελλοντικό καρδιαγγειακό κίνδυνο, ενώ τα πολύ υψηλά επίπεδα (περίπου 120 mg/dL ή στο 99ο εκατοστημόριο των 131 mg/dL) φέρουν το ισχυρότερο προειδοποιητικό σήμα, συμπεριλαμβανομένου του εγκεφαλικού επεισοδίου και του καρδιαγγειακού θανάτου.

Για τις γυναίκες των οποίων οι συνήθεις εξετάσεις χοληστερόλης φαίνονται αποδεκτές, η Lp(a) μπορεί να είναι το κομμάτι που λείπει και δικαιολογεί την έγκαιρη και πιο εντατική πρόληψη.

Πηγές:
tctmd.com
medicalnewstoday.com
heart.org
clevelandclinic.org